द्वारेषु खिडकीषु च मानक आकारः कः ?

कदापि भवतः शय्यागृहस्य योग्यं द्वारं अन्वेष्टुं संघर्षं कृतवान्? अथवा चिन्तितवान् यत् खिडकयः एतादृशेषु विशिष्टेषु आकारेषु किमर्थम् आगच्छन्ति?
द्वारस्य खिडकीयाः च मानकमापनं यादृच्छिकं न भवति । ते दशकशः निर्माणप्रथानां मध्ये विकसितानां उद्योगमार्गदर्शिकानां अनुसरणं कुर्वन्ति ।
अस्मिन् लेखे भवान् विभिन्नकक्षेषु अनुप्रयोगेषु च मानकद्वारस्य खिडकीयाश्च आकारस्य विषये ज्ञास्यति ।

मानकद्वारस्य आकाराः : एकः सम्पूर्णः विच्छेदः

अवगत्य मानकद्वारस्य । आकाराः महत्त्वपूर्णाः सन्ति गृहनिर्माणस्य नवीनीकरणस्य च परियोजनानां कृते भवतः सम्पूर्णे गृहे भिन्नप्रयोजनानां सेवायै द्वाराणि विविधपरिमाणेषु आगच्छन्ति। कृते मानकमापनं अन्वेषयामः विभिन्नप्रकारस्य द्वारम्.

मानक आन्तरिक द्वार आयाम

आन्तरिकद्वाराणि भवतः गृहे कक्ष्यानि संयोजयितुं साहाय्यं कुर्वन्ति। ते मानकमापनस्य अनुसरणं कुर्वन्ति, येन स्थापना, प्रतिस्थापनं च बहु सुकरं भवति ।

आन्तरिकद्वाराणां मानकप्रमाणं किम् ?

• ऊर्ध्वता : ८० इञ्च् (६ पाद ८ इञ्च्) २.

• मोटाई : १ ३/८ इञ्च्

• विस्तार : २४ तः ३६ इञ्च् पर्यन्तं भवति, यत्र मानककक्षेषु २८ तः ३२ इञ्च् यावत् सर्वाधिकं प्रचलति ।

कक्षविशिष्टमापनम् : १.

• शयनगृहस्य द्वारं : २८ तः ३६ इञ्चपर्यन्तं विस्तृतं (३२ इञ्च् सर्वाधिकं विशिष्टम्)

• स्नानगृहस्य द्वारं : २४ तः ३२ इञ्च् यावत् विस्तृतम्

• कोठरीद्वाराणि : २४ तः ३६ इञ्चपर्यन्तं विस्तृतानि (प्रायः द्विगुणितानि वा स्लाइडिंग् वा) ।

• जेबद्वाराणि : २४ तः ३६ इञ्च् यावत् विस्तृताः

विस्तृततरद्वाराणि सुलभतां सुधरयन्ति, फर्निचरस्य स्थानान्तरणं च सुलभं कुर्वन्ति ।

मानक बाह्य द्वार आयाम

बाह्यद्वाराणि भवतः गृहस्य प्रमुखप्रवेशबिन्दवः सन्ति तथा च आन्तरिकद्वाराणां तुलने भिन्नानि मानकमापनानि सन्ति ।

बाह्यद्वाराणां मानकप्रमाणं किम् ?

• ऊर्ध्वता : ८० इञ्च्

• चौड़ाई : ३६ इञ्च्

• मोटाई : १ ३/४ इञ्च्

उच्चतरछतयुक्तेषु गृहेषु उच्छ्रितद्वारेषु उपयोगः कर्तुं शक्यते:

• ८४ इञ्च् (७ पाद) २.

• ९६ इञ्च् (८ पाद) २.

सुरक्षां, इन्सुलेशनं, ध्वनिरोधकं च सुधारयितुम् बाह्यद्वाराणि सामान्यतया आन्तरिकद्वारेभ्यः मोटानि भवन्ति ।

बाह्यद्वाराणि किमर्थं स्थूलतराणि भवन्ति ?

स्थूलतराः १ ३/४-इञ्च् बाह्यद्वाराणि कार्यात्मकप्रयोजनानि सेवन्ते:

• उत्तमं इन्सुलेशनम् : शिशिरे भवतः गृहं उष्णतरं, ग्रीष्मकाले च शीतलं करोति।

• सुरक्षा वर्धिता : स्थूलतरद्वारेषु प्रवेशः कठिनतरः भवति।

• Soundproofing : अवांछितं कोलाहलं बहिः स्थापयति।

एषः स्थूलतायाः अन्तरः सुरक्षायाः ऊर्जा-दक्षतायाः च कृते महत्त्वपूर्णः अस्ति, न केवलं आकारस्य विकल्पस्य कृते ।

३४-इञ्च् द्वारम् : एकः न्यूनसामान्यः मानकः

३४-इञ्च्-द्वाराणि न्यूनानि सन्ति किन्तु मानक-आकाररूपेण उपलभ्यन्ते । ते विशेषतः चक्रचालकानाम् अथवा विस्तृतानां फर्निचरस्य कृते उत्तमं सुलभतां प्रददति । परन्तु अधिकांशः परियोजनाः अद्यापि ३२ वा ३६-इञ्च्-द्वाराणि प्राधान्येन पश्यन्ति, यतः एते अधिकव्यापकरूपेण उपलभ्यन्ते, विशिष्टस्थानेषु उपयुज्यन्ते च ।

विभिन्नेषु मापन-एककेषु मानक-द्वार-आकाराः

अन्तर्राष्ट्रीयरूपेण कार्यं कुर्वन् द्वारस्य आकारस्य परिवर्तनं अत्यावश्यकम् अस्ति:

• मानक ऊर्ध्वता : ८० इञ्च = ६ पाद ८ इञ्च = २०३.२ से.मी

• लम्बतरविकल्पाः : ८४ इञ्च् = ७ पाद = २१३.३६ से.मी., ९६ इञ्च् = ८ पाद = २४३.८४ से.मी

• मानकविस्ताररूपान्तरणम् : १.

• आन्तरिकद्वाराणि : ३२ इञ्च् = २.६७ पाद = ८१.२८ से.मी

• बाह्यद्वाराणि : ३६ इञ्च् = ३ पाद = ९१.४४ से.मी

वाणिज्यिक द्वार मानक आकार

वाणिज्यिकस्थानेषु द्वारस्य आकारस्य स्वकीयाः आवश्यकताः सन्ति : १.

• ऊर्ध्वता : ८०-८४ इञ्च्

• चौड़ाई : ३६-४२ इञ्च्

• मोटाई : सामान्यतया १ ३/४ इञ्च्

वाणिज्यिकद्वाराणि अपि एडीए आवश्यकताः पूर्यन्ते। चक्रचालकस्य प्रवेशः सुनिश्चित्य न्यूनतमविस्तारः ३६ इञ्च् भवति । एतानि द्वाराणि स्थायिसामग्रीभिः निर्मिताः भवन्ति येन नित्यं प्रयोगः सहते ।

विशेषद्वारमापनम्

विशेषद्वाराणां विशिष्टकार्यस्य आधारेण स्वकीयाः मानकमापनाः भवन्ति ।

• फ्रेंचद्वाराणि : १.

• विस्तार : कुलम् ६०-७२ इञ्च् (प्रत्येकं द्वारं ३०-३६ इञ्च् भवति)

• ऊर्ध्वता : ८० इञ्च् मानकम्

• मोटाई : १ ३/४ इञ्च्

• स्लाइडिंग ग्लास द्वार : १.

• विस्तार : ६०, ७२, अथवा ९६ इञ्च्

• ऊर्ध्वता : ८० इञ्च्

• मोटाई : १ १/२ तः २ १/४ इञ्च् यावत्

• गैरेजद्वाराणि : १.

• एकलकारः : ८-९ पादविस्तारः ७-८ पादपरिमितः ऊर्ध्वता च

• द्विगुणकारः : १६ पादविस्तारः ७-८ पादपरिमितः ऊर्ध्वता च

• कोठरीद्वाराणि : १.

• चौड़ाई : २४-३६ इञ्च्

• ऊर्ध्वता : ८० इञ्च्

• प्रकार : प्रायः अन्तरिक्षदक्षतायै द्विपक्षीयं वा स्लाइडिंग् वा

सामग्रीः निर्माणं च : ते मानकद्वारस्य आकारं कथं प्रभावितयन्ति

द्वारस्य सामग्रीः निर्माणं च तस्य मानकपरिमाणस्य निर्धारणे महत्त्वपूर्णां भूमिकां निर्वहति । सामग्री द्वारस्य परिमाणं स्थूलतां च प्रभावितं करोति । विभिन्नानि सामग्रीनि तेषां बलस्य, इन्सुलेशनगुणस्य, सौन्दर्यस्य च कृते चयनं भवति, ये सर्वे द्वारस्य अन्तिममापनं प्रभावितयन्ति ।

सामग्री द्वारस्य आकारं कथं प्रभावितं करोति : १.

• काष्ठद्वाराणि : पारम्परिककाष्ठद्वाराणि सामान्यतया आन्तरिकद्वाराणां कृते १ ३/८ इञ्च्, बाह्यद्वाराणां कृते १ ३/४ इञ्च् स्थूलानि भवन्ति । सामग्रीयाः घनत्वं दृढतां, इन्सुलेशनं च अनुमन्यते, यत् लघुसामग्रीणां तुलने आकारस्य आवश्यकतायां किञ्चित् परिवर्तनं कर्तुं शक्नोति ।

• काचकाचद्वाराणि : एतेषु द्वारेषु प्रायः बाह्यद्वाराणां कृते १ ३/४-इञ्च् मोटाई भवति । फाइबरग्लास् लघुः परन्तु अत्यन्तं स्थायित्वं धारयति, यत् उत्तमं इन्सुलेशनं प्रदाति । तेषां निर्माणे विशेषतः आन्तरिकसुदृढीकरणं योजयित्वा उत्तमं फिट् सुनिश्चित्य सटीकमापनस्य आवश्यकता भवति ।

• इस्पातद्वाराणि : इस्पातद्वाराणि सामान्यतया १ ३/४ इञ्च् मोटाः भवन्ति, तेषां उपयोगः सुरक्षायाः स्थायित्वस्य च कृते भवति । गुरुपदार्थस्य भारं धारयितुं बृहत्तरं फ्रेमं, रूक्षं उद्घाटनं च आवश्यकं भवति । एतेषु द्वारेषु प्रायः आन्तरिककोरः भवति यः तेषां समग्रपरिमाणं प्रभावितं करोति ।

द्वारनिर्माणं मानकपरिमाणेषु तस्य प्रभावः च : १.

• खोखले कोरद्वाराणि : प्रायः आन्तरिकसेटिंग्स् इत्यत्र उपयुज्यन्ते, एते द्वारं हल्कं भवति, सामान्यतया १ ३/८ इञ्च् मोटं भवति, तथा च न्यूनभारस्य कृते खोखला कोरः भवति तेषां मानकपरिमाणाः संस्थापनं सुलभं कुर्वन्ति, यतः ते पूर्वविद्यमानचतुष्कोणेषु सम्यक् उपयुज्यन्ते ।

• Solid Core Doors : एते द्वारेषु उत्तमं ध्वनिरोधकं सुरक्षा च प्राप्यते। प्रायः तेषां स्थूलता १ ३/४ इञ्च् भवति, येन तेषां भारस्य वर्धने, इन्सुलेशनगुणस्य च योगदानं भवति ।

रूक्ष उद्घाटनस्य, फ्रेम आकारस्य च निर्धारणे प्रत्येकस्य द्वारस्य निर्माणं सामग्रीं च अवश्यं विचारणीयम् । सामग्रीयाः स्थूलता, बलं च प्रत्यक्षतया सम्यक् समायोजनाय, कार्यप्रदर्शनाय च आवश्यकान् आयामान् प्रभावितं करोति ।

मानक द्वार फ्रेम तथा आवरण विवरण

द्वारं स्थापयति सति द्वारस्य आवरणं (द्वारस्य परितः ट्रिम) रूपं समाप्तुं महत्त्वपूर्णां भूमिकां निर्वहति । सर्वाधिकं सामान्यं मानकद्वारस्य आवरणस्य आकारः २ १/४ इञ्च् विस्तृतः १/२ इञ्च् स्थूलः च भवति । एतत् आवरणं द्वारस्य चतुष्कोणस्य परितः स्वच्छं, पालिशितं रूपं निर्माति ।

मानक द्वार आवरण आयाम: 1।

• चौड़ाई : २ १/४ इञ्च्

• मोटाई : 1/2 इञ्च

एषः ट्रिम आकारः आधुनिक-पारम्परिक-गृहेषु व्यापकरूपेण उपयुज्यते तथा च द्वारस्य परितः सुसंगतं, समाप्तं रूपं प्रदाति ।

कस्टम बनाम मानक विण्डोज: एकः मूल्यतुलना

कस्टम् तथा मानकविण्डो मध्ये चयनं कुर्वन् व्ययस्य तौलनं तथा च विचारान् उपयुक्तं कर्तुं महत्त्वपूर्णम् अस्ति ।

मानक विण्डोज : १.

• व्यय-प्रभावी : मानक-आकारस्य खिडकयः सामूहिकरूपेण उत्पाद्यन्ते, येन ते अधिकं किफायती भवन्ति ।

• सुलभतरं स्थापना : यतः ते सामान्यरूक्ष उद्घाटन आकारेषु उपयुक्ताः भवन्ति, ते शीघ्रं संस्थापनं कुर्वन्ति, येन समयस्य श्रमव्ययस्य च रक्षणं भवति ।

कस्टम् विण्डोज : १.

• पुरातनगृहेषु आवश्यकम् : पुरातनगृहेषु प्रायः वास्तुशैल्याः अथवा निर्माणविधिना वा अमानकः खिडकीआकारः भवति ।

• उच्चतरव्ययः : कस्टम् खिडकयः महत्त्वपूर्णव्ययवृद्ध्या सह आगच्छन्ति, यतः तेषु विशिष्टमापनस्य सामग्रीनां च आवश्यकता भवति ।

• दीर्घतरः लीड् टाइम्स् : कस्टम् विण्डोस् इत्यस्य निर्माणे वितरणाय च अधिकं समयः भवति, यत् परियोजनायाः समयरेखासु विलम्बं कर्तुं शक्नोति ।

ऐतिहासिकगृहेषु प्रायः कस्टम् खिडकयः सर्वोत्तमः विकल्पः भवन्ति परन्तु अधिकपूर्वव्ययस्य दीर्घकालं प्रतीक्षासमयस्य च सह आगच्छन्ति । मानकजालकाः तु बजटे सुलभाः भवन्ति परन्तु प्राचीनभवनानां विशिष्टपरिमाणेषु न उपयुज्यन्ते ।

द्वारस्य फ्रेमः तथा रूक्ष उद्घाटन आकाराः

द्वारस्थापनसमये द्वारस्य चतुष्कोणस्य रूक्षस्य उद्घाटनस्य च भेदस्य अवगमनं महत्त्वपूर्णम् अस्ति ।

मानक द्वार फ्रेम आयाम : १.

मानकद्वारचतुष्कोणं सामान्यतया ८० इञ्च् ऊर्ध्वं च भवति ३६ इञ्च् विस्तृतं .

रूक्ष उद्घाटन आकारः : १.

रूक्षं उद्घाटनं (भित्तिस्थं स्थानं यत्र द्वारं स्थापितं भविष्यति) द्वारस्य फ्रेमात् एव बृहत्तरं भवितुमर्हति येन सम्यक् स्थापना भवति

• विस्तारः रूक्षस्य उद्घाटनस्य २ इञ्च् विस्तृतः भवेत् । द्वारस्य चतुष्कोणात् प्रायः

• ऊर्ध्वता रूक्षस्य उद्घाटनस्य २.५ इञ्च् अधिका भवेत् । द्वारस्य चतुष्कोणात् प्रायः

यथा, यदि भवान् ३६×८० इञ्च् द्वारं स्थापयति तर्हि रूक्षं उद्घाटनं प्रायः भवितुमर्हति ३८×८२.५ इञ्च् .

भेदस्य स्पष्टीकरणम् : १.

रूक्षं उद्घाटनं भित्तिस्थं अविच्छेदितं छिद्रं निर्दिशति, यदा तु द्वारस्य चतुष्कोणं द्वारं धारयति इति वास्तविकं ढांचा भवति । रूक्ष उद्घाटनेन स्थापनायाः समये समायोजनार्थं स्थानं भवति तथा च द्वारं सम्यक् उपयुज्यते इति सुनिश्चितं करोति ।

मानक द्वार आवरण : १.

मानकद्वारस्य आवरणं (द्वारचतुष्कोणस्य परितः ट्रिमः) सामान्यतया 2 1/4 इञ्च् विस्तृतः 1/2 इञ्च् मोटा च भवति , द्वारचतुष्कोणं पालिशितं, समाप्तं रूपं ददाति।

प्राचीनगृहेषु द्वाराणि : अद्वितीयविचाराः

प्राचीनगृहेषु व्यवहारं कुर्वन् द्वारस्य आकाराः प्रायः आधुनिकमानकैः सह न मेलन्ति । एते ऐतिहासिकद्वाराणि अद्यत्वे दृश्यमानानां विशिष्टानां ८०-इञ्च्-उच्चानां, ३६-इञ्च्-विस्तृतानां द्वारेभ्यः अपेक्षया सामान्यतया लघुतराणि, संकीर्णानि च भवन्ति ।

प्राचीनद्वारानाम् प्रमुखलक्षणम् : १.

• लघुतराः ऊर्ध्वताः : बहवः प्राचीनाः गृहाः विशेषतः २० शताब्द्याः पूर्वं निर्मिताः गृहाणि प्रायः ७८ इञ्च् परितः अथवा तस्मात् अपि लघुतराः द्वाराणि सन्ति ।

• Narrower Widths : It's common to find doors as narrow as 28 inches , यत् आधुनिकगृहेषु दृश्यमानानां 32 तः 36 इञ्चानां अपेक्षया महत्त्वपूर्णतया लघु अस्ति।

पुरातनद्वाराणि प्रतिस्थापनम् : १.

प्राचीनद्वारेषु प्रायः अनुकूलितप्रतिस्थापनस्य आवश्यकता भवति । विद्यमानचतुष्कोणानां कृते यतः एतेषां द्वारेषु मापनं अद्यतनमानकात् भिन्नं भवति, अतः पूर्वनिर्मितप्रतिस्थापनं प्राप्तुं न सुकरम् । गृहस्य मूलचरित्रं रक्षितुं भवद्भिः द्वाराणि अनुकूलितरूपेण निर्मिताः भवितुम् अर्हन्ति ।

पुरातनद्वाराणि प्रतिस्थापयितुं प्रायः फ्रेम आकारस्य समायोजनं वा कस्टम् द्वारस्य विकल्पः वा भवति यत् समुचितं फिट् सुनिश्चितं भवति ।

मानकविण्डो आकाराः: सम्पूर्णमापनमार्गदर्शिका

अवगत्य standard window sizes भवतः गृहस्य कृते सूचितनिर्णयान् कर्तुं साहाय्यं करोति। विभिन्नप्रकारस्य खिडकयः विशिष्टमानकपरिमाणेषु आगच्छन्ति । अयं मार्गदर्शकः भवद्भिः खिडकीमापनविषये सर्वं ज्ञातव्यं विभजति ।

विण्डो आकार संकेतनानि कथं पठितव्यानि

विण्डोनिर्मातारः विण्डो-आकारस्य प्रतिनिधित्वार्थं सरलं चतुर्-अङ्कीय-सङ्केतं उपयुञ्जते । एतत् प्रणालीं अवगत्य भवतः आवश्यकतानुसारं विण्डो-आयामान् शीघ्रं चिन्तयितुं साहाय्यं भवति ।

इति संकेतनं '2438' निर्दिशति :

• प्रथमद्वयं सङ्ख्या (२४) = विस्तारः इञ्चेषु (२ पादः ४ इञ्चः, अथवा २८ इञ्चः) २.

• अन्तिमद्वयं सङ्ख्या (३८) = ऊर्ध्वता इञ्चेषु (३ पाद ८ इञ्च, अथवा ४४ इञ्च)

अस्य अर्थः अस्ति यत् खिडक्याः विस्तारः २८ इञ्च् , ऊर्ध्वता ४४ इञ्च् च अस्ति । तथापि, ध्यानं कुर्वन्तु यत् एताः सङ्ख्याः प्रायः निर्दिशन्ति रूक्ष उद्घाटन आकारं , न तु वास्तविकविण्डो आयामान् । रूक्ष उद्घाटनानि सामान्यतया खिडक्याः अपेक्षया किञ्चित् बृहत्तराणि भवन्ति येन सुलभस्थापनं समायोजनं च भवति ।

अधिकांशः निर्मातारः अर्ध-इञ्च् योजयन्ति । सम्यक् स्थापनार्थं खिडक्याः प्रत्येकं आयामे प्रायः एतेन खिडकी रूक्ष उद्घाटने सम्यक् उपयुज्यते इति सुनिश्चितं भवति ।

मापनेषु एषः लघुः बफरः सटीकस्य सुरक्षितस्य च संस्थापनस्य कृते महत्त्वपूर्णः अस्ति ।

मानकविण्डो आकारस्य उपयोगस्य लाभाः

मानकविण्डो आकारानां चयनेन कस्टम् आयामानां अपेक्षया अनेकाः लाभाः प्राप्यन्ते ।

व्ययलाभाः : १.

मानक आकाराः अधिकमात्रायां उत्पाद्यन्ते, येन ते कस्टम् विकल्पापेक्षया अधिकं किफायती भवन्ति ।

समयस्य बचतम् : १.

• डिजाइनसमयः न्यूनः आवश्यकः

• द्रुततरं निर्माणप्रक्रिया

• लघुतराः वितरणसमयरेखाः

स्थापनायाः लाभाः : १.

मानक-आकारस्य खिडकयोः भवतः गृहस्य संरचनायां न्यूनतया परिवर्तनस्य आवश्यकता भवति । ते न्यूनतमसमायोजनेन सह सामान्यरूक्ष उद्घाटनेषु उपयुज्यन्ते।

प्रतिस्थापनस्य सहजता : १.

प्रतिस्थापनभागानाम् अथवा सम्पूर्णप्रतिस्थापनजालकानाम् अन्वेषणं मानकाकारैः सह बहु सरलं भवति ।

एकल-द्वि-लम्बित-विण्डो-मानक-आकाराः

गृहेषु एकैकं द्विलम्बितं च खिडकीं सर्वाधिकं लोकप्रियं खिडकीशैल्यां भवति ।

सामान्य आयामाः : १.

• चौड़ाई श्रेणी : २४ तः ४८ इञ्च् यावत्

• ऊर्ध्वता : ३६ तः ७२ इञ्च् यावत्

• सर्वाधिक लोकप्रिय आकाराः : २४'×३६', २८'×५४', २८'×६६', तथा ३४'×४६' ।

द्विलम्बितजालकाः सामान्यतया विस्तृतापेक्षया अधिकं ऊर्ध्वं भवन्ति । एतेन ऊर्ध्वाधर-अभिमुखीकरणेन उत्तम-वायुप्रवाहः, सुलभतया च संचालनं भवति ।

चित्रविण्डो मानक मापनम्

चित्रजालकानि निर्बाधदृश्यानि प्रदातुं अधिकतमं प्राकृतिकप्रकाशं प्रदातुं च निर्मिताः सन्ति । एतानि खिडकयः न उद्घाट्यन्ते, परन्तु ते उत्तमं दृश्यतां ददति ।

मानक चित्रविण्डो आयामाः : १.

• चौड़ाई श्रेणी : २४ तः ९६ इञ्च् यावत्

• ऊर्ध्वतापरिधिः : १२ तः ९६ इञ्च् यावत्

• लोकप्रिय आकार : ३'×२', ५'×३', ६'×४', ४'×५' ।

बृहत् चित्रजालकाः ८ पादतः १० पादपर्यन्तं (९६'×१२०') यावत् भवितुं शक्नुवन्ति । एतेषां बृहत्तराणां आकारानां संस्थापनकाले अतिरिक्तसमर्थनस्य आवश्यकता भवति ।

महत्त्वपूर्णं मापनटिप्पणी: वास्तविकविण्डो आयामाः सामान्यतया सूचीकृताकारात् 1⁄2 इञ्च् लघु भवन्ति येन समुचितस्थापनार्थं स्थानं भवति । निर्मातारः स्वयमेव एतत् अर्ध-इञ्चं घटयन्ति यत् खिडकी-स्थापनसमये सुष्ठु फिट् सुनिश्चितं भवति ।

चित्रजालकाः प्रायः कथनविशेषतारूपेण कार्यं कुर्वन्ति । वासगृहेषु, दृश्यदृश्यानि दृश्यमानेषु स्थानेषु च

Casement Window मानक आकार

केसमेण्ट्-जालकाः । एकपार्श्वे आलम्बिताः बहिः उद्घाटिताः च द्वारसदृशाः ते उत्तमं वायुप्रवाहं ददति, पिहितसमये कठिनं मुद्रां च निर्मान्ति ।

मानकमापनम् : १.

• चौड़ाई श्रेणी : १४ इञ्च् (१'२') तः ३५ इञ्च् (२'१११⁄२') पर्यन्तम् ।

• ऊर्ध्वतापरिधिः : २९ तः ७७ इञ्च् यावत्

• सामान्य आकार : २'४'×३'६', २'६'×४', २'८'×५', ३'×६'.

Casement windows are typically taller than wide , उद्घाटितस्य पूर्णवायुप्रवाहस्य अनुमतिं ददाति। एतानि खिडकानि तेषु स्थानेषु आदर्शाः सन्ति यत्र अधिकतमं वायुप्रवाहस्य आवश्यकता भवति ।

एतत् डिजाइनं आवश्यकतां विद्यमानानाम् क्षेत्राणां कृते केसमेण्ट्-जालकं महान् विकल्पं करोति प्राकृतिकवायुप्रवाहस्य .

स्लाइडिंग विंडो मानक आयाम

स्लाइडिंग् खिडकयः पटलेषु क्षैतिजरूपेण गच्छन्ति । ते आधुनिकगृहेषु, स्थानेषु च लोकप्रियाः सन्ति यत्र बहिः उद्घाटिताः खिडकयः व्यावहारिकाः न सन्ति ।

मानकमापनम् : १.

• चौड़ाई श्रेणी : ३६ तः ८४ इञ्च् यावत्

• ऊर्ध्वतापरिधिः : २४ तः ६० इञ्च् यावत्

• लोकप्रिय आकार : ३'×२', ३'×३', ५'×३', ६'×४' ।

अन्येषां बहूनां खिडकीप्रकारस्य विपरीतम्, स्लाइडिंग् खिडकयः प्रायः ऊर्ध्वतायाः अपेक्षया विस्तृताः भवन्ति । एषा क्षैतिज-अभिमुखीकरणं तेषां विस्तृत-भित्ति-स्थानानां, यत्र ऊर्ध्वता सीमित-क्षेत्रेषु च आदर्शं भवति ।

विशेषता खिडकी मानक मापन

विशेषजालकाः भवतः गृहे अद्वितीयवास्तुतत्त्वानि योजयन्ति। ते विविधरूपेण, विन्यासेषु च आगच्छन्ति ।

• खाड़ी खिडकयः : १.

• चौड़ाई श्रेणी : ३'६' तः १०'६' पर्यन्तम् ।

• ऊर्ध्वता श्रेणी : ३' तः ६'६' पर्यन्तम् ।

• विन्यास : सामान्यतया ३०° अथवा ४५° कोणेषु त्रीणि खिडकयः

बे सेटअप इत्यस्मिन् मध्यविण्डो प्रायः कुलविस्तारस्य अर्धभागस्य बराबरः भवति । पार्श्वजालकद्वयं प्रत्येकं करोति

विशेषता खिडकी मानक मापन

विशेषजालकाः भवतः गृहे अद्वितीयवास्तुतत्त्वानि योजयन्ति। ते विविधरूपेण, विन्यासेषु च आगच्छन्ति ।

बे विण्डोज

• चौड़ाई श्रेणी : ३'६' तः १०'६' पर्यन्तम् ।

• ऊर्ध्वता श्रेणी : ३' तः ६'६' पर्यन्तम् ।

• विन्यास : सामान्यतया ३०° अथवा ४५° कोणेषु त्रीणि खिडकयः
  खाड़ीव्यवस्थापनस्य मध्यविण्डो प्रायः कुलविस्तारस्य आर्धस्य बराबरः भवति । पार्श्वजालकद्वयं प्रत्येकं कुलविस्तारस्य चतुर्थांशं भवति ।

शामियाना खिडकी

• विस्तारपरिधिः : २ तः ४ पादपर्यन्तं

• ऊर्ध्वता परिधि : १'८' तः ७'९' पर्यन्तम् ।

• लोकप्रिय आकाराः : 3'×2', 4'×2'4', 5'×3'
  शामियाना खिडकयः उपरि टिका भवन्ति बहिः च उद्घाटिताः भवन्ति। ते वर्षाप्रदेशानां कृते परिपूर्णाः सन्ति यतः ते लघुवृष्टेः समये उद्घाटिताः एव तिष्ठितुं शक्नुवन्ति।

निर्गमन विण्डोज

तहखाने निर्गमनविण्डोः विशिष्टसङ्केतआवश्यकतानां पूर्तये भवितुमर्हन्ति:

• न्यूनतमं ५.७ वर्गफीट् स्पष्टं उद्घाटनक्षेत्रं (भूस्तरस्य कृते ५.० वर्गफीट्)

• न्यूनतमं २४ इञ्च् स्पष्टं ऊर्ध्वता उद्घाटनम्

• न्यूनतमं २० इञ्च् स्पष्टचौड़ाई उद्घाटनम्

स्मर्यतां यत् एते मापाः वास्तविकं उद्घाटनपरिमाणं निर्दिशन्ति, न तु खिडकीं एव । एतासां आवश्यकतानां पूर्तये खिडकी पर्याप्तं विस्तृतं उद्घाटितव्यम् ।

कक्षेण मानकद्वारस्य खिडकीयाश्च आकाराः

भवतः गृहे विभिन्नेषु कक्षेषु द्वारस्य खिडकीयाश्च आकारस्य विशिष्टानि आवश्यकतानि सन्ति । एते मानकाः कार्यक्षमतां, सुरक्षां, आरामं च सुनिश्चितयन्ति । प्रत्येकस्मिन् जीवनक्षेत्रे के आकाराः सर्वोत्तमरूपेण कार्यं कुर्वन्ति इति अन्वेषयामः ।

शयनकक्ष

• मानकशय्यागृहद्वारस्य आकारः : २८ तः ३६ इञ्च् विस्तृतः, ८० इञ्च् ऊर्ध्वः ।

• बेडरूमस्य खिडकी आवश्यकताः : सुरक्षायाः कृते निर्गमनस्य आवश्यकताः अवश्यं पूर्यन्ते। विण्डोज इत्यनेन आपत्कालीनपलायनस्य अनुमतिः भवितुमर्हति ।

• निर्गमनजालकम् : न्यूनातिन्यूनं ५.७ वर्गफीट् स्पष्टं उद्घाटनं भवति ।

• खिडकी ऊर्ध्वता : तलतः ४४ इञ्च् अधिकं न भवति।
  सर्वोत्तमः खिडकीप्रकारः : अत्र डबल-लम्बित-जालकाः अथवा केसमेण्ट्-जालकाः सम्यक् कार्यं कुर्वन्ति, उत्तम-वायुप्रवाहं स्वच्छं, क्लासिकं च रूपं च प्रदास्यन्ति ।

स्नानागारः

• मानकस्नानगृहद्वारस्य आकारः : २४ तः ३२ इञ्च् विस्तृतः, ८० इञ्च् ऊर्ध्वः ।

• स्नानगृहस्य खिडकी आवश्यकता : स्नानगृहे प्राकृतिकप्रकाशस्य वायुप्रवाहस्य च आवश्यकता भवति, परन्तु गोपनीयता अपि महत्त्वपूर्णा अस्ति।

• न्यूनतमं खिडकीक्षेत्रं : न्यूनातिन्यूनं ३ वर्गफीट्, न्यूनातिन्यूनं ५०% उद्घाटनीयम् ।
  सर्वोत्तमः खिडकीप्रकारः : शामियाना खिडकयः स्नानगृहेषु आदर्शाः सन्ति यतः ते गोपनीयतां अक्षुण्णं कृत्वा वायुप्रवाहस्य अनुमतिं ददति। उच्चस्थापनं गोपनीयतायाः क्षतिं विना वायुप्रवाहस्य सहायकं भवति ।

पाकशाला

• मानक पाकशालाद्वारस्य आकारः : ३२ तः ३६ इञ्च् विस्तृतः, ८० इञ्च् ऊर्ध्वः ।

• पाकशालायाः खिडकीयाः आवश्यकताः : पाकशालासु प्राकृतिकप्रकाशस्य प्रचुरता लाभः भवति। सम्यक् वायुप्रवाहः भवतु इति खिडकयोः स्थापनं करणीयम् ।
  सर्वोत्तमः खिडकीप्रकारः : केसमेण्ट् खिडकयः अथवा स्लाइडिंग् विण्डोः उत्तमाः विकल्पाः सन्ति । एताः शैल्याः वायुप्रवाहार्थं सुलभं प्रवेशं ददति, प्रायः कलशस्य उपरि इत्यादिषु क्षेत्रेषु सम्यक् उपयुज्यन्ते ।

आवासीय कक्षं

• मानक वासगृहस्य द्वारस्य आकारः : सामान्यतया, ३६ इञ्च् विस्तृतः, ८० इञ्च् ऊर्ध्वः ।

• वासगृहस्य खिडकी आवश्यकता : प्राकृतिकप्रकाशं वर्धयितुं दृश्यं च निर्मातुं बृहत् खिडकयः सामान्याः सन्ति।
  सर्वोत्तमः खिडकीप्रकारः : प्रायः वासगृहेषु चित्रजालकानाम् उपयोगः भवति । ते निर्बाधं दृश्यं ददति, अधिकतमं प्रकाशं च अनुमन्यन्ते । वासगृहाणां बहिःस्थानानां सह संयोजनाय स्लाइडिंग् काचद्वाराणि अपि सामान्यानि सन्ति ।

प्रत्येकस्य कक्षस्य कृते योग्यं खिडकीप्रकारस्य चयनं कृत्वा भवान् स्वगृहे कार्यक्षमतां सौन्दर्यशास्त्रं च वर्धयिष्यति ।

बेडरूम मानक द्वार तथा खिडकी आकार

शय्यागृहस्य द्वारं सामान्यतया २८ तः ३६ इञ्च् यावत् विस्तृतं भवति । अधिकांशः सामान्यशय्यागृहद्वारस्य विस्तारः ३२ इञ्च्, ऊर्ध्वता ८० इञ्च् च भवति ।
प्राचीनगृहेषु ३० इञ्च् परिमितं संकीर्णतरं शय्यागृहद्वाराणि भवितुम् अर्हन्ति । नवीनतरनिर्माणं वा सुलभताकेन्द्रितं गृहं प्रायः विस्तृततरं ३६-इञ्च्-द्वाराणि उपयुज्यते ।

शयनगृहस्य खिडक्याः आवश्यकताः : शय्यागृहस्य खिडकयः सुरक्षायै निर्गमनस्य आवश्यकतां पूरयितुं अर्हन्ति। एतेषु आवश्यकतासु अन्तर्भवन्ति : १.

• न्यूनतमं स्पष्टं उद्घाटनं ५.७ वर्गफीटम्

• न्यूनतमं उद्घाटनस्य ऊर्ध्वता २४ इञ्च् भवति

• न्यूनतमं उद्घाटनविस्तारः २० इञ्च् भवति

• अधिकतमं सिलस्य ऊर्ध्वता 44 इञ्च् तलतः

शय्यागृहेषु खिडकीस्थापनं २४-४४ इञ्च् दूरे भवेत् । तलतः एषा ऊर्ध्वता गोपनीयतायाः आपत्कालीनपलायनस्य च आवश्यकतानां सन्तुलनं करोति ।

स्नानगृहस्य द्वारं खिडकी च मानकमापनम्

स्नानगृहद्वाराणि सामान्यतया शय्यागृहद्वारेभ्यः संकीर्णानि भवन्ति । मानकस्नानगृहद्वारविस्तारः २४ तः ३२ इञ्च् पर्यन्तं भवति ।
पाउडर-कक्षेषु अथवा अर्धस्नानेषु प्रायः २४-इञ्च्-द्वाराणि उपयुज्यन्ते । पूर्णस्नानगृहेषु सामान्यतया उत्तमकार्यक्षमतायाः कृते २८ वा ३० इञ्च् द्वारं भवति ।

स्नानगृहस्य खिडकी आवश्यकताः : १.

स्नानगृहेषु पर्याप्तवायुप्रवाहस्य आवश्यकता भवति । भवनसंहितासु सामान्यतया एतस्य एकस्य अपि आवश्यकता भवति :

• न्यूनातिन्यूनं ३ वर्गफीट् क्षेत्रे एकं खिडकं, ५०% उद्घाटनीयम्

• अथवा यांत्रिकवायुप्रवाहप्रणाली (निष्कासनप्रशंसकः) २ .

गोपनीयताचिन्ता प्रायः स्नानगृहेषु लघुजालकस्य आकारं निर्दिशति । लोकप्रियविकल्पाः सन्ति- १.

• शामियानाः खिडकयः भित्तिषु उच्चैः स्थापिताः

• पाले युक्ताः अथवा बनावटयुक्ताः काचस्य खिडकयः

• लघुतराः केसमेण्ट् खिडकयः (१८-२४ इञ्च् विस्तृताः) २.

अधिकांशः स्नानगृहस्य खिडकयः नेत्रस्तरात् उपरि स्थापिताः भवन्ति । एतत् स्थापनं वायुप्रवाहस्य गोपनीयतायाः च आवश्यकतानां सन्तुलनं करोति ।

पाकशालाद्वारं खिडकी च मानक आकाराः

पाकशालाप्रवेशद्वारेषु सामान्यतया मानक ३२ अथवा ३६ इञ्च् द्वारं भवति । भण्डारगृहाणि २४-२८ इञ्च् विस्तारेण संकीर्णतराणि भवितुम् अर्हन्ति ।
पाकशालायाः खिडकयोः आकारस्य विशिष्टाः कोड-आवश्यकता नास्ति । तेषां आयामाः मुख्यतया एतेषु आश्रिताः भवन्ति : १.

• भित्तिस्थानस्य उपलब्धता

• काउण्टरटॉप तथा कैबिनेट लेआउट

• वायुप्रवाहस्य आवश्यकता अस्ति

• प्राकृतिक प्रकाश प्राथमिकता

सामान्यं पाकशालायाः खिडकीस्थापनम् : १.

• ओवर-सिन्क् खिडकयः : सामान्यतया ३०-३६ इञ्च् विस्तृताः, २४-३० इञ्च् ऊर्ध्वता च

• Breakfast nook windows : प्रायः बृहत्तरं चित्रं वा बे खिडकयः

• पार्श्वभित्तिजालकाः : मानक-द्विगुण-लम्बित-अथवा केसमेण्ट्-आयामाः

अनेकेषु पाकशालासु खिडकीशैल्याः संयोजनं दृश्यते । एतेन मन्त्रिमण्डलानां समायोजनं कुर्वन् प्रकाशः, वायुप्रवाहः च अधिकतमः भवति ।

वासगृहं सामान्यक्षेत्रं च खिडकी आकाराः

वासगृहेषु सामान्यतया बृहत्तराः खिडकयः भवन्ति । ते प्राकृतिकप्रकाशं वर्धयन्ति, बहिः स्थानानां दृश्यं च ददति ।

लोकप्रियाः वासगृहस्य खिडकीविकल्पाः : १.

• चित्रस्य खिडकयः : ३'×४', ४'×५', ६'×४' ।

• खाड़ी खिडकयः : ३'६' तः १०'६' यावत् विस्तृताः, ३' तः ६'६' यावत् ऊर्ध्वता

• स्लाइडिंग काचद्वाराणि : ६०', ७२', अथवा ९६' विस्तृतं ८०' ऊर्ध्वं वा

जीवनस्थानेषु खिडकी-भित्ति-अनुपातः सामान्यतया १५-२५% यावत् भवति । बृहत्तरः अनुपातः प्राकृतिकप्रकाशं वर्धयति परन्तु ऊर्जादक्षतां प्रभावितं कर्तुं शक्नोति ।

बहिः क्षेत्रेभ्यः समीपस्थेषु वासगृहेषु प्रायः आङ्गणद्वाराणि सन्ति । मानकस्लाइडिंग् आङ्गणद्वारस्य आकारेषु अन्तर्भवति : १.

• ५-पाद (६० इञ्च्) विस्तारः ८० इञ्च् ऊर्ध्वः च

• ६-पाद (७२ इञ्च्) विस्तारः ८० इञ्च् ऊर्ध्वः च

• ८-पाद (९६ इञ्च्) विस्तारः ८० इञ्च् ऊर्ध्वः च

तहखाने निर्गमन खिडकी आवश्यकताएँ

तहखाने शय्यागृहेषु आपत्कालीनपलायनार्थं निर्गमनजालकानाम् आवश्यकता भवति । एतेषु विण्डोषु विशिष्टाकारस्य आवश्यकताः अवश्यमेव पूर्यन्ते ।

तहखाने निर्गमनविण्डो मानकाः : १.

• न्यूनतमं ५.७ वर्गफीट् शुद्धं स्पष्टं उद्घाटनं (भूस्तरस्य कृते ५.० वर्गफीट्)

• न्यूनतमं २४ इञ्च् शुद्धस्पष्ट ऊर्ध्वता

• न्यूनतमं २० इञ्च् शुद्धस्पष्टविस्तारः

• अधिकतमं सिलस्य ऊर्ध्वता ४४ इञ्च् भवति तलतः

स्मर्यतां 'net clear opening' इति वास्तविकं गन्तुं योग्यं स्थानं निर्दिशति । एतान् उद्घाटनपरिमाणान् प्राप्तुं खिडकी एव बृहत्तरं भवितुमर्हति ।

खिडकीकूपस्य आवश्यकताः : १.

ग्रेडस्य अधः निर्गमनजालकेषु सम्यक् आकारस्य खिडकीकूपस्य आवश्यकता भवति:

• न्यूनतमं ९ वर्गफीट् तलक्षेत्रं भवति

• न्यूनातिन्यूनं ३६ इञ्च् विस्तारः लम्बता च

• यावत् विस्तारः भवितुमर्हति ३ इञ्च् खिडकी उद्घाटनात् परं न्यूनातिन्यूनं

• गभीराणि चेत् सीढिः वा सोपानानि वा अवश्यं समाविष्टानि ४४ इञ्चात्

एताः आवश्यकताः आपत्काले सुरक्षितपलायनं सुनिश्चितं कुर्वन्ति। आवश्यकतानुसारं उद्धारकर्मचारिणां प्रवेशः अपि ते प्रददति ।

द्वारस्य खिडकीयाश्च आकारचयनं प्रभावितं कुर्वन्तः कारकाः

द्वारं खिडकीं च चयनं कुर्वन् बहवः कारकाः भवतः गृहस्य योग्यं आकारं प्रभावितयन्ति । एतेषां विचाराणां अवगमनेन भवतः उत्तमनिर्णयः कर्तुं साहाय्यं भवति । द्वारस्य खिडकी-आकारस्य च चयनं किं प्रभावितं करोति इति अन्वेषयामः ।

वास्तुकलाशैलीविचाराः

भवतः गृहस्य वास्तुशैली सम्यक् द्वारस्य खिडकीयाश्च आकारस्य निर्धारणे महत्त्वपूर्णां भूमिकां निर्वहति ।

आधुनिक बनाम पारम्परिक डिजाइन : १.

आधुनिकगृहेषु निम्नलिखितविशेषताः भवन्ति:

• बृहत्तराणि खिडकयः, प्रायः तलतः छतपर्यन्तं ।

• विस्तृततरद्वाराः, सामान्यतया ३६ इञ्च् वा अधिकं वा ।

• उच्चतराः छताः ये उच्छ्रितद्वाराणि समर्थयन्ति।

• न्यूनतम ट्रिम तथा चिकना प्रोफाइल।

Traditional Homes , यथा औपनिवेशिक, विक्टोरिया, अथवा शिल्पकार, प्रायः अन्तर्भवति:

• लघुतराणि, सममितरूपेण स्थापितानि खिडकयः।

• मानक ३०-३२ इञ्च् आन्तरिकद्वाराः।

• अलङ्कृत द्वार/खिडकी छंटनी।

• ऐतिहासिकरूपेण सटीकाः अनुपाताः।

औपनिवेशिक, विक्टोरिया, शिल्पकारगृहाणि सामान्यतया विशिष्टानि खिडकी-अनुपातं निर्वाहयन्ति, गृहस्य मूलचरित्रं रक्षितुं ऐतिहासिकरूपेण सटीक-आयामेषु अटन्ति

छतस्य ऊर्ध्वता तथा द्वारस्य चयनम् : १.

छतस्य ऊर्ध्वता द्वारस्य चयनं बहु प्रभावितं करोति। गृहेषु सामान्यतया मानक- ८-पाद-छतयुक्तेषु उपयुज्यन्ते ८०-इञ्च्-द्वाराणि . गृहेषु ९ वा १० पादपर्यन्तं छतयुक्तेषु प्रायः ८४ इञ्च् वा ९६ इञ्च् वा द्वारं भवति यत् उत्तमं दृश्यसन्तुलनं भवति ।

चित्रविण्डो अधिकतमः आकारः : १.

केचन बृहत्तराः चित्रजालकाः ९६' × १२०' (८ पादतः १० पादपर्यन्तं) यावत् भवितुं शक्नुवन्ति , प्रायः कक्षस्य केन्द्रबिन्दुरूपेण कार्यं कुर्वन्ति । एतेषु खिडकेषु बृहत्, अबाधितदृश्यानि प्राप्यन्ते, परन्तु तेषु संस्थापनस्य समर्थनस्य च विशेषविचारः आवश्यकः भवति ।

डिजाइन-पद्धतेः एषः भेदः न केवलं आकारं अपितु गृहस्य सौन्दर्यं अपि प्रभावितं करोति ।

क्षेत्रीय भवन संहिता एवं विनियम

स्थानीयभवनसंहिता द्वारस्य खिडकीयाश्च आकारस्य न्यूनतमावश्यकताः स्थापयन्ति । एते नियमाः सुरक्षां सुलभतां च सुनिश्चितयन्ति ।

मुख्यनिर्माणसंहिताविचाराः : १.

• निर्गमनस्य आवश्यकताः : शय्यागृहेषु आपत्कालीनपलायनार्थं पर्याप्तविशालाः खिडकयः आवश्यकाः भवन्ति

• न्यूनतमद्वारविस्तारः : अधिकांशसङ्केतेषु न्यूनातिन्यूनं ३२-इञ्च्- मार्गद्वारस्य आवश्यकता भवति

• वाणिज्यिकमानकाः : सार्वजनिकभवनानां कृते अधिककठोर आकारस्य आवश्यकताः

• ऊर्जा-प्रदर्शनम् : केचन प्रदेशाः विशिष्टानि खिडकी-भित्ति-अनुपाताः आज्ञापयन्ति

अमेरिकन विथ डिसेबिलिटीज एक्ट् (ADA) इत्यनेन न्यूनातिन्यूनं ३६ इञ्च् द्वारविस्तारः आवश्यकः अस्ति । वाणिज्यिकभवनेषु एतेन चक्रचालकस्य सुलभता सुनिश्चिता भवति । अधुना बहवः गृहस्वामिनः सार्वत्रिकनिर्माणार्थं एतानि विस्तृतानि द्वाराणि समावेशयन्ति ।

अन्तर्राष्ट्रीयभवनसंहिता (IBC) निर्गमनविण्डो आवश्यकताः निर्दिशति:

• न्यूनतमं ५.७ वर्गफीट् स्पष्टं उद्घाटनम्

• न्यूनतमं २४ इञ्च् ऊर्ध्वता

• न्यूनतमं २० इञ्च् विस्तारः

• अधिकतमं ४४ इञ्च् तलतः सिलपर्यन्तं

ऊर्जा दक्षता विचार

खिडकी आकारः भवतः गृहस्य ऊर्जाप्रदर्शने महत्त्वपूर्णतया प्रभावं करोति। बृहत्तराः खिडकयः तापलाभं हानिं च वर्धयितुं शक्नुवन्ति ।

खिडकी आकारनिर्धारणस्य ऊर्जानिमित्तानि :

दक्षिणमुखी खिडकयः प्रायः शिशिरे सौरतापं ग्रहीतुं बृहत्तराः भवन्ति इति लाभं प्राप्नुवन्ति । उत्तरमुखी खिडकयः सामान्यतया लघुः भवेयुः येन तापस्य हानिः न्यूनीभवति ।
अतिप्रमाणस्य खिडकयः तापनस्य शीतलीकरणस्य च व्ययस्य नाटकीयरूपेण वृद्धिं कर्तुं शक्नुवन्ति । सन्तुलितः दृष्टिकोणः ऊर्जादक्षतां प्राकृतिकप्रकाशस्य आवश्यकतां च विचारयति ।
उत्तम-इन्सुलेशन-मूल्यानि युक्ताः उच्च-प्रदर्शन-विण्डोः बृहत्तर-जालकानाम् ऊर्जा-दोषान् प्रतिपूरयितुं साहाय्यं कर्तुं शक्नुवन्ति । त्रिफलककाचः, च न्यून-ई-लेपनं आकारस्य परवाहं न कृत्वा कार्यक्षमतां सुधरयति ।

द्वारेषु खिडकीषु च सुलभतायाः आवश्यकताः

सुलभः डिजाइनः सुनिश्चितं करोति यत् सर्वे आरामेन भवतः गृहं गन्तुं शक्नुवन्ति, तस्य उपयोगं च कर्तुं शक्नुवन्ति। द्वारविस्तारः विशेषतया सुलभतायै महत्त्वपूर्णः भवति ।

व्हीलचेयर-सुलभतायाः मानकाः : १.

• न्यूनतमद्वारविस्तारः : ३६ इञ्च् (३२ इञ्च् स्पष्टमार्गः)

• दहलीजस्य ऊर्ध्वता : अधिकतमं १/२ इञ्च् (१/४ इञ्च् प्राधान्यम्)

• द्वारस्य हार्डवेयर : लीवरः ३४-४८ इञ्च् यावत् सम्पादयति तलतः

• भ्रमणत्रिज्या : ५-पादं स्पष्टं स्थानं द्वारस्य समीपे

जेबद्वाराणि, स्लाइडिंगद्वाराणि च प्रायः सुलभविन्यासेषु सम्यक् कार्यं कुर्वन्ति । ते स्विंग् स्पेसस्य आवश्यकतां निवारयन्ति, तेषां संचालनं सुकरं भवितुम् अर्हति ।

खिडकीस्थापनेन सुलभता अपि प्रभाविता भवति । एतेषां कारकानाम् अवलोकनं कुर्वन्तु- १.

• सिल् ऊर्ध्वता (सामान्यतया ३६-४४ इञ्च् ) २. तलतः

• खिडकी संचालन तन्त्रम् (क्रैंक बनाम धक्का) २.

• तालानां, हन्डलस्य च कृते परिधिं प्राप्नुवन्तु

सार्वभौमिकविन्याससिद्धान्ताः आरम्भादेव सुलभतायाः योजनां सूचयन्ति । एषः उपायः अनुकूलनं विशेषरूपेण वा विना सर्वेषां क्षमतानां जनानां उपयोगयोग्यं गृहं निर्माति ।

निगमन

द्वारेषु खिडकीषु च मानकमापनं अवगत्य भवतः गृहस्य कृते सूचितविकल्पं कर्तुं साहाय्यं भवति । अधिकांशः आन्तरिकद्वारस्य ऊर्ध्वता ८० इञ्च् , विस्तारः च भवति २८-३२ इञ्च् ।
बाह्यद्वाराणि सामान्यतया ८० इञ्च् ऊर्ध्वतां धारयन्ति परन्तु यावत् वर्धन्ते । ३६ इञ्च् विस्तारं
खिडक्याः आकाराः प्रकारेण कक्षस्य प्रयोजनेन च भिन्नाः भवन्ति । स्थानीयभवनसङ्केतानां सत्यापनम् सर्वदा कुर्वन्तु।
जटिलस्थापनानाम् अथवा कस्टम आकारानां कृते व्यावसायिकानां परामर्शं कुर्वन्तु । ते सुनिश्चितं कुर्वन्ति यत् भवतः द्वाराणि खिडकयः च सुरक्षा-आवश्यकतानां पूर्तिं कुर्वन्ति।
स्वस्य परियोजनायाः कृते सटीकमानकद्वारजालकस्य आकारस्य विनिर्देशानां कृते निर्मातृणां जालपुटानां जाँचं कुर्वन्तु ।

FAQ

प्रश्नः- द्वारस्य मानक आकारः कः ?
उ: मानकद्वारस्य ऊर्ध्वता 80 इञ्च् भवति , आवासीयद्वाराणां कृते विशिष्टविस्तारः 24 तः 36 इञ्चपर्यन्तं भवति | बाह्यद्वाराणि प्रायः ३६ इञ्च् विस्तृतानि ८० इञ्च् ऊर्ध्वं च भवन्ति ।

प्रश्नः- अधिकांशद्वाराणि ३२ इञ्चानि वा ३६ इञ्चानि वा ?
अ: अधिकांशः आवासीयः अग्रद्वारः सामान्यतया ३६ इञ्च् विस्तृतः ८० इञ्च् ऊर्ध्वः च भवति, यदा तु आन्तरिकद्वाराणि प्रायः ३२ इञ्च् विस्तृताः भवन्ति । परन्तु विस्तारः २४ तः ३६ इञ्च् पर्यन्तं भवितुम् अर्हति.

प्रश्नः- द्वारस्य आवरणस्य मानक आकारः कः ?
अ: द्वारस्य आवरणस्य मानक आकारः २ 1⁄4 इञ्च् विस्तृतः 1⁄2 इञ्च् स्थूलः च भवति, यद्यपि एतत् किञ्चित् भिन्नं भवितुम् अर्हति ।

प्रश्नः- ३४ इञ्च् द्वाराणि मानकानि सन्ति वा ? उ: द्वाराणि सामान्यतया
विस्तारेषु आगच्छन्ति ३०, ३२, ३४, ३६ इञ्च् । ३४ इञ्च् द्वारं न्यूनं भवति परन्तु सुगमतां वर्धयितुं शक्नोति ।

प्रश्नः- कोठरीद्वाराणां मानक आकारः कः ?
उ: मानककोठरीद्वाराणि २४ तः ३६ इञ्चपर्यन्तं विस्तृतानि ८० इञ्च् ऊर्ध्वं च भवन्ति । कोठरीनां कृते स्लाइडिंग् द्वारेषु प्रायः ३६-इञ्च् विस्तारस्य आवश्यकता भवति ।