एल्युमिनियमस्य खिडकीनां प्रकाराः के सन्ति ?

आमुख

एल्युमिनियमस्य खिडकयः गृहस्वामीणां निर्मातृणां च कृते अधिकाधिकं लोकप्रियः विकल्पः भवन्ति । परन्तु तेषां किमर्थम् एतावत् आग्रहः अस्ति ? स्थायित्वस्य, बलस्य, आधुनिकरूपस्य च कृते प्रसिद्धः एल्युमिनियमः काष्ठं वा पीवीसी इत्यादीनां पारम्परिकसामग्रीणां अपेक्षया अधिकं प्रकाशते । अस्मिन् पोस्ट् मध्ये वयं एल्युमिनियम-जालकस्य प्रमुखलाभान् अन्वेषयामः तथा च ऊर्जा-दक्षतायाः, न्यून-रक्षणस्य, डिजाइन-लचीलतायाः च कृते ते किमर्थं शीर्ष-विकल्पाः सन्ति इति च।

एल्युमिनियमस्य खिडकीनां चत्वारः मुख्याः प्रकाराः

भवतः गृहस्य वा कार्यालयस्य वा कृते एल्युमिनियमस्य खिडकीनां चयनं कुर्वन् उपलब्धानां भिन्नप्रकारस्य अवगमनं अत्यावश्यकम्। प्रत्येकं प्रकारः अद्वितीयविशेषताः लाभाः च प्रदाति, येन ते विशिष्टानि आवश्यकतानि उपयुक्ताः भवन्ति । एल्युमिनियमस्य खिडकीनां मुख्यचतुर्णां प्रकाराणां अन्वेषणं कुर्मः : केसमेण्ट्, स्लाइडिंग्, चित्रं, फिक्स्ड् च ।

1. एल्युमिनियम केसमेंट खिडकी

वर्णनम्‌:

एल्युमिनियम-केसमेण्ट्-जालकाः कपाटेषु उद्घाटिताः, द्वारवत्, पूर्णवायुप्रवाहं प्रददति । ते अन्तः बहिः वा डुलितुं शक्नुवन्ति, आकारस्य आवश्यकतायाः च आधारेण एकस्मिन् वा द्विगुणे वा व्यजनविकल्पेषु उपलभ्यन्ते ।

लाभाः : १.

- ते उत्तमं वायुप्रवाहं प्रदास्यन्ति, येन ते यत्र वायुप्रवाहः प्राथमिकता अस्ति तत्र कृते आदर्शाः भवन्ति ।

- एतेषु खिडकेषु दृढं ध्वनिरोधकं इन्सुलेशनं च प्राप्यते, विशेषतः द्वि-काचयुक्तैः काचैः सह ।

- अतिरिक्तसुरक्षायै केसमेण्ट्-विण्डोषु प्रायः बहुबिन्दु-लॉकिंग्-तन्त्राणि सन्ति ।

दोषाः : १.

- अन्तः उद्घाटिताः खिडकयः आन्तरिकस्थानं गृह्णन्ति, यत् लघुकक्षेषु अव्यावहारिकं भवितुम् अर्हति ।

- बहिः उद्घाटितानि खिडकयः विशेषतः उजागरितस्थानेषु वायुक्षतिं प्रति दुर्बलाः भवितुम् अर्हन्ति ।

उत्तमाः अनुप्रयोगाः : १.

एतानि खिडकयः गृहेषु कार्यालयेषु च परिपूर्णाः सन्ति यत्र वायुप्रवाहः महत्त्वपूर्णः भवति । शय्यागृहादिवासगृहादिषु ध्वनिनिरोधस्य आवश्यकतायुक्तेषु कक्षेषु अपि ते महान् भवन्ति ।

--- ८.

2. एल्युमिनियम स्लाइडिंग विण्डो

वर्णनम्‌:

स्लाइडिंग् खिडकयः खिडकीचतुष्कोणस्य अन्तः एकस्मिन् पटलेन क्षैतिजरूपेण गन्तुं निर्मिताः भवन्ति । एतेन ते उत्तमं स्थान-बचत-समाधानं भवन्ति यतः ते अन्तः बहिः वा न डुलन्ति ।

लाभाः : १.

- स्लाइडिंग् खिडकयः संचालितुं सुलभाः सन्ति, तेषां सुचारु, बहुचक्रपट्टिकाप्रणाल्याः कारणात् ।

- ते स्थानस्य रक्षणं कुर्वन्ति तथा च विस्तृतं, निर्बाधं दृश्यं च अनुमन्यन्ते, येन ते सुन्दरं बहिः दृश्यं युक्तानां कक्षाणां कृते आदर्शाः भवन्ति।

- तेषां डिजाइनः उच्च-यातायात-क्षेत्रेषु अथवा बालकैः सह गृहेषु सुरक्षितः भवति यतः बहिः प्रक्षेपणं नास्ति।

दोषाः : १.

- स्लाइडिंग् खिडकयः केसमेण्ट् खिडकयः इव कठिनतया सीलं न कुर्वन्ति, यस्य परिणामेण इन्सुलेशनस्य किञ्चित् अक्षमता भवितुम् अर्हति ।

उत्तमाः अनुप्रयोगाः : १.

एते बालकनी, आधुनिकगृहाणि, अथवा यत्र यत्र स्थानस्य रक्षणस्य समाधानस्य आवश्यकता भवति तत्र आदर्शाः सन्ति । खिडकीपट्टिकानां स्विंग् कर्तुं सीमितस्थानं येषु क्षेत्रेषु ते सम्यक् कार्यं कुर्वन्ति ।

3. एल्युमिनियम चित्र खिडकी

वर्णनम्‌:

चित्रजालकाः स्थिराः सन्ति, अर्थात् ते न उद्घाटयन्ति, न पिधायन्ति वा । तेषां डिजाइनं विशालं, स्पष्टं काचफलकं विस्तृतं, निर्बाधं दृश्यं प्रदातुं कृतम् अस्ति ।

लाभाः : १.

- ते प्रचुरं प्राकृतिकं प्रकाशं प्रविशन्ति, येन कोऽपि कक्षः उज्ज्वलः विशालः च अनुभवति।

- चित्रजालकाः बहिः दृश्यानां सुन्दरं फ्रेमं कुर्वन्ति, कक्षस्य केन्द्रबिन्दुरूपेण कार्यं कुर्वन्ति ।

- चलभागाः नास्ति इति कारणेन ते न्यून-रक्षण-युक्ताः, अत्यन्तं स्थायित्वं च प्राप्नुवन्ति ।

दोषाः : १.

- यतः ते अप्रचालनीयाः सन्ति, ते किमपि वायुप्रवाहं न ददति, यत् तासु क्षेत्रेषु दोषः भवितुम् अर्हति येषु ताजावायुसञ्चारस्य आवश्यकता भवति।

उत्तमाः अनुप्रयोगाः : १.

एतानि खिडकयः वासगृहेषु, शय्यागृहेषु, अन्येषु क्षेत्रेषु वा परिपूर्णाः सन्ति यत्र भवन्तः दृश्यदृश्यानि आनन्दितुम् इच्छन्ति । यत्र वायुप्रवाहः प्राथमिकता नास्ति, परन्तु प्राकृतिकप्रकाशः अत्यावश्यकः तत्र तेषां उपयोगः सर्वोत्तमः भवति ।

4. एल्युमिनियम स्थिर खिडकी

वर्णनम्‌:

नियतजालकाः अप्रचालनीयाः सन्ति, ये केवलं प्रकाशं दृश्यं च प्रदातुं विनिर्मिताः सन्ति । चित्रजालकवत् ते न उद्घाट्यन्ते किन्तु किञ्चित् लघुतराः भवन्ति, विशिष्टस्थानेषु उपयुज्यन्ते च ।

लाभाः : १.

- ते अत्यन्तं ऊर्जा-कुशलाः भवन्ति यतः ते सीलबद्धाः एव तिष्ठन्ति, तेषु किमपि संचालनयोग्यं घटकं नास्ति ।

- चलभागानाम् आवश्यकता नास्ति इति कारणतः एतानि खिडकयः अविश्वसनीयतया न्यूनतया अनुरक्षणं कुर्वन्ति।

- ते उत्तमं ध्वनिरोधकं तापनिरोधकं च ददति।

दोषाः : १.

- यतः ते उद्घाटयितुं न शक्यन्ते, वायुप्रवाहस्य विकल्पः नास्ति, यत्र वायुप्रवाहस्य आवश्यकता भवति तत्र कक्षेषु तेषां उपयोगः सीमितः भवति ।

उत्तमाः अनुप्रयोगाः : १.

कार्यालयभवनेषु, सोपानगृहेषु, अथवा यत्र प्राकृतिकप्रकाशस्य आवश्यकता भवति परन्तु वायुप्रवाहस्य आवश्यकता नास्ति, यथा प्रकोष्ठेषु वा उच्चैः भवनेषु वा नियतजालकानाम् उपयोगः सामान्यतया भवति

एतेषां चतुर्णां प्रकाराणां एल्युमिनियम-जालकानाम् अवगमनेन भवान् स्वस्य स्थानस्य कृते सर्वोत्तम-अनुरूपं चयनं सुनिश्चितं कर्तुं साहाय्यं करोति, वायु-प्रवाहस्य, दृश्यानां, ऊर्जा-दक्षतायाः च संतुलनं करोति

एल्युमिनियम विण्डोज चयनं कुर्वन् मुख्यविचाराः

सम्यक् एल्युमिनियम-जालकानाम् चयनं प्रकारस्य चयनात् परं भवति । भवतः खिडकयः ऊर्जा-कुशलाः, स्थायित्वं, भवतः गृहस्य शैल्याः अनुरूपाः च इति सुनिश्चित्य भवन्तः अनेके कारकाः विचारणीयाः सन्ति ।

1. इन्सुलेशन तथा ऊर्जा दक्षता

खिडकीनां विषये ऊर्जा-दक्षता महत्त्वपूर्णं कारकम् अस्ति । एल्युमिनियमस्य खिडकयः यदा द्वि-काचयुक्तैः काचैः, तापविच्छेदैः च सुसज्जिताः भवन्ति तदा इन्सुलेशनस्य महत्त्वपूर्णं सुधारं कर्तुं शक्नुवन्ति ।

- डबल-ग्लेजिंग् इत्यनेन काचस्य अतिरिक्तं स्तरं योजितं भवति, यत् फलकयोः मध्ये वायुं फसयितुं साहाय्यं करोति । एषा वायुस्तरः तापसञ्चारं न्यूनीकरोति, येन भवतः गृहं शिशिरे उष्णं भवति, ग्रीष्मकाले च शीतलं भवति ।

- तापविच्छेदेषु एल्युमिनियमचतुष्कोणस्य खण्डानां मध्ये अप्रवाहकसामग्रीणां उपयोगः भवति । एतेन खिडकीचतुष्कोणद्वारा एव तापहानिः न्यूनीकर्तुं साहाय्यं भवति, यत् आरामदायकं आन्तरिकं तापमानं निर्वाहयितुम् अत्यावश्यकम् ।

इन्सुलेशनं वर्धयित्वा एल्युमिनियम-जालकाः भवतः ऊर्जा-उपभोगं न्यूनीकर्तुं शक्नुवन्ति, क्रमेण च भवतः उपयोगिता-बिलानि न्यूनीकर्तुं शक्नुवन्ति । ये स्वगृहस्य कृते पर्यावरण-अनुकूलं, व्यय-प्रभावी च समाधानं इच्छन्ति तेषां कृते ते आदर्शः विकल्पः अस्ति ।

2. स्थायित्व एवं अनुरक्षण

एल्युमिनियम-जालकस्य एकः बृहत्तमः लाभः अस्ति तेषां स्थायित्वम् । काष्ठादिसामग्रीणां विपरीतम् एल्युमिनियमः स्वाभाविकतया जङ्गमस्य, जंगस्य, मौसमस्य च प्रतिरोधकं भवति, अतः अन्तः बहिः च उपयोगाय परिपूर्णः भवति

- जंग-जंग-प्रतिरोधः : एल्युमिनियमः आर्द्रतायाः संपर्कं सहते, यत् इस्पात इत्यादिभिः अन्यैः पदार्थैः सह सामान्यः विषयः अस्ति । अनेन आर्द्रप्रदेशेषु अथवा तटीयप्रदेशेषु गृहेषु आदर्शः भवति ।

- न्यून-रक्षणम् : काष्ठ-जालकस्य तुलने तेषां न्यूनतम-रक्षणस्य आवश्यकता भवति, येषु नियमितरूपेण चित्रकला अथवा सील-करणस्य आवश्यकता भवति । नैमित्तिकरूपेण जलेन, मृदुप्रक्षालकेन च शोधनं प्रायः पर्याप्तं भवति यत् तेषां महान् दृश्यः भवति ।

एतैः विशेषताभिः सह एल्युमिनियमस्य खिडकयः भवतः भागे अत्यल्पप्रयत्नेन बहुवर्षपर्यन्तं स्थास्यन्ति, येन दीर्घकालीनबचः सुविधा च प्राप्यते ।

3. शैली तथा डिजाइन लचीलापन

एल्युमिनियमस्य खिडकयः डिजाइनस्य अनुकूलनस्य च दृष्ट्या अप्रतिमं लचीलतां प्रददति । ते विविधवर्णेषु, परिष्करणेषु, काचप्रकारेषु च आगच्छन्ति, येन भवन्तः स्वगृहस्य डिजाइनस्य अनुकूलतया स्वस्य खिडकयः व्यक्तिगतरूपेण स्थापयितुं शक्नुवन्ति ।

- फ्रेम रङ्गाः समाप्तिः च : एल्युमिनियमस्य खिडकयः प्रायः कस्मिन् अपि रङ्गे पाउडर-लेपिताः भवितुम् अर्हन्ति, येन भवन्तः स्वगृहस्य बाह्य-आन्तरिक-सज्जा-सङ्गतिं वा विपरीततां वा कर्तुं स्वतन्त्रतां प्राप्नुवन्ति स्निग्धधातुपरिष्करणात् आरभ्य मट्टस्वरपर्यन्तं संभावनाः अनन्ताः सन्ति ।

- काचविकल्पाः: भवान् स्पष्टं, पालेयुक्तं, टिन्टेड् वा काचम् इच्छति वा, एल्युमिनियमस्य खिडकयः गोपनीयतां वर्धयितुं, चकाचौंधं न्यूनीकर्तुं, तापं नियन्त्रयितुं वा विविधानि प्राधान्यानि समायोजयितुं शक्नुवन्ति।

- वास्तुशैलीसङ्गतिः : एतानि खिडकयः आधुनिकपारम्परिकगृहयोः सह सम्यक् कार्यं कुर्वन्ति । तेषां कृशप्रोफाइलः स्वच्छरेखाः च समकालीनवास्तुकलानां पूरकं भवन्ति, यदा तु तेषां बलं शास्त्रीयविन्यासेषु काचस्य बृहत्तरफलकानां अनुमतिं ददाति ।

एल्युमिनियम-जालकैः सह व्यावहारिकतायाः कृते शैल्याः त्यागः न करणीयः । ते कार्यक्षमतां सौन्दर्यं च प्रददति, येन ते कस्यापि गृहस्य बहुमुखी विकल्पः भवन्ति ।

इन्सुलेशनं, स्थायित्वं, डिजाइनलचीलतां च विचार्य भवन्तः एल्युमिनियमस्य खिडकयः चयनं कर्तुं शक्नुवन्ति ये न केवलं भवतः शैल्याः अनुरूपाः अपितु भवतः गृहस्य कृते दीर्घकालीनलाभान् अपि प्रदास्यन्ति।

बहुधा पृष्टाः प्रश्नाः

एल्युमिनियम-जालकस्य विचारे तेषां कार्यक्षमतायाः, सुरक्षायाः, व्ययस्य च विषये प्रश्नाः भवन्ति इति सामान्यम् । अधः वयं भवतः निर्णयस्य मार्गदर्शने सहायकं भवितुं केषाञ्चन बहुधा पृष्टानां प्रश्नानाम् उत्तरं दत्तवन्तः।

एल्युमिनियम-विण्डोज ऊर्जा-कुशलाः सन्ति वा ?

आम्, एल्युमिनियमस्य खिडकयः अत्यन्तं ऊर्जा-कुशलाः भवन्ति, विशेषतः यदा ताप-विच्छेदः, द्विगुण-काचः च सह संयोजितः भवति । एतानि विशेषतानि तापसञ्चारं न्यूनीकर्तुं साहाय्यं कुर्वन्ति, येन भवतः गृहं अधिकं सुसंगतं तापमानं भवति ।

- तापविच्छेदः : एकः अप्रवाहकः पदार्थः एल्युमिनियम-चतुष्कोणस्य अन्तः बहिः च खण्डं पृथक् करोति । अनेन शिशिरे तापः न निर्गच्छति, ग्रीष्मकाले च बहिः भवति ।

- ऊर्जा-दक्षता-रेटिंग् : उच्च-ऊर्जा-रेटिंग्-युक्तानि खिडकयः अन्वेष्टुम्। द्विगुणं वा त्रिगुणं वा एल्युमिनियमस्य खिडकयः इन्सुलेशनं सुधारयित्वा ऊर्जाबिलानि महत्त्वपूर्णतया न्यूनीकर्तुं शक्नुवन्ति ।

एतैः विशेषताभिः सह एल्युमिनियम-जालकाः चयनं कृत्वा भवान् स्वगृहस्य ऊर्जा-दक्षतां सुधारयितुम् अर्हति तथा च उपयोगिता-व्ययस्य दीर्घकालीन-बचनां आनन्दं प्राप्तुं शक्नोति ।

एल्युमिनियम विण्डोज सुरक्षिताः सन्ति वा?

एल्युमिनियमस्य खिडकयः सर्वाधिकसुरक्षितविकल्पेषु अन्यतमाः सन्ति । ते भवतः गृहस्य रक्षणार्थं विनिर्मितानि बहुविधसुरक्षाविशेषतानि प्रददति।

- बहु-ताला-प्रणाल्याः : अधिकांशः एल्युमिनियम-जालकाः बहु-बिन्दु-ताला-तन्त्रैः सुसज्जिताः भवन्ति ये खिडकीं अनेकस्थानेषु सुरक्षितं कुर्वन्ति ।

- प्रबलितचतुष्कोणाः : एल्युमिनियमस्य बलेन संकीर्णतरं तथापि अधिकं दृढं खिडकीचतुष्कोणं भवति, अन्यसामग्रीणां तुलने बलात्प्रवेशस्य उत्तमं प्रतिरोधं प्रदाति

एल्युमिनियमस्य विण्डोजस्य कियत् मूल्यं भवति ?

एल्युमिनियमस्य खिडकीनां मूल्यं अनेककारकाणां आधारेण भिद्यते : १.

- सामग्रीः : एल्युमिनियमस्य गुणवत्ता तथा च यत्किमपि अतिरिक्तं उपचारं, यथा तापविच्छेदः, मूल्ये प्रभावं करोति ।

- काचस्य प्रकारः : द्विगुणं वा त्रिगुणं वा ग्लेजिंग् इत्यनेन व्ययः वर्धते, परन्तु एतेन ऊर्जा-दक्षता, ध्वनि-इन्सुलेशनं च सुधरति ।

- आकारः जटिलता च : बृहत्तराणि खिडकयः अथवा अनुकूलितडिजाइनाः स्वाभाविकतया अधिकं मूल्यं प्राप्नुयुः। असामान्यविण्डोआकारैः सह कार्यं करणं इत्यादीनि संस्थापनजटिलता अपि व्ययस्य वृद्धिं करोति ।

एकं रूक्षं विचारं दातुं एल्युमिनियमस्य खिडकयः सामान्यतया विनाइल अथवा पीवीसी इत्यस्मात् महत्तराः भवन्ति, परन्तु तेषां स्थायित्वं न्यूनरक्षणं च दीर्घकालं यावत् सार्थकं निवेशं करोति

निगमन

एल्युमिनियमस्य खिडकयः चतुर्णां मुख्यप्रकारस्य सन्ति : वायुप्रवाहार्थं केसमेण्ट्, स्थानस्य रक्षणार्थं स्लाइडिंग्, आश्चर्यजनकदृश्यानां कृते चित्रं, ऊर्जादक्षतायै च नियतम् चयनं कुर्वन् भवतः विशिष्टानि आवश्यकतानि विचारयन्तु, भवेत् तत् वायुप्रवाहः, इन्सुलेशनं, प्राकृतिकप्रकाशस्य अधिकतमं वा । एल्युमिनियमस्य खिडकयः कस्यापि गृहस्य कार्यालयस्य वा कृते स्थायित्वं, स्टाइलिशं, बहुमुखी च समाधानं प्रददति।