

भवन्तः स्वजालकयोः जलबिन्दवः वा नीहारं वा दृष्ट्वा किं भवति इति चिन्तयन्ति । खिडकीषु सघनीकरणं तदा भवति यदा उष्णः आर्द्रः वायुः शीतलतरकाचस्य आघातं करोति । एतत् अन्तः, बहिः, फलकयोः मध्ये अपि दर्शयितुं शक्नोति । प्रत्येकं स्थानं भवतः गृहस्य विषये भिन्नां कथां कथयति। एतेषु चिह्नेषु दृष्टिः स्थापयित्वा भवतः गृहस्य रक्षणं भवति तथा च सघनीकरणस्य कारणेन बृहत्तराः समस्याः न भवन्ति ।
अत्र त्वरितरूपेण अवलोकनं भवति यत् सघनीकरणं भवतः गृहस्य ऊर्जा-उपयोगेन सह कथं सम्बद्धं भवति:
मुख्य बिन्दु | वर्णनम् |
|---|---|
तापहानिः | भवनेषु ऊर्जाक्षयस्य ३०–५०% भागं विण्डोज-रूपेण भवति । |
आर्द्रता मुद्दे | उच्चार्द्रतायाः कारणेन ढालः भवितुम् अर्हति, येन आन्तरिकवायुगुणवत्तायाः क्षतिः भवति । |
ऊर्जा बचत | सघनीकरणस्य निश्चयेन ऊर्जायाः उपयोगं ५०% पर्यन्तं कटयितुं शक्यते । |
विण्डोज इत्यत्र सघनीकरणं किमर्थं भवति

सघनीकरणं कथं भवति
किं भवता कदापि अवलोकितं यत् उष्णदिने शीतलपेयस्य बहिः आर्द्रता कथं भवति? खिडकीषु सघनीकरणेन अपि तथैव भवति । यदा उष्णः आर्द्रः वायुः भवतः खिडकीकाचवत् शीतलपृष्ठं स्पृशति तदा वायुः शीघ्रं शीतलं भवति । वायुः शीतले तावत् जलं धारयितुं न शक्नोति अतः काचस्य उपरि जलबिन्दवः निर्मीयन्ते । अत एव भवन्तः भवतः खिडकीषु नीहारं जलं वा पश्यन्ति, विशेषतः यदा बहिः शीतं भवति, अन्तः च उष्णं भवति ।
सघनीकरणं तदा भवति यदा उष्णः आर्द्रः वायुः ओसबिन्दौ अथवा अधः शीतलपृष्ठं मिलति ।
शीतलवायुः अपेक्षया उष्णवायुः अधिकं जलं धारयति । यदा उष्णवायुः शीतलं भवति तदा सः जलं बिन्दुरूपेण मुञ्चति ।
भवन्तः प्रायः शिशिरे खिडकीसघनीकरणं पश्यन्ति यतोहि अन्तः वायुः उष्णः भवति, खिडकीकाचः शीतः भवति ।
कदाचित्, भवन्तः ग्रीष्मकाले स्वस्य खिडकीनां बहिः सघनीकरणं द्रष्टुं शक्नुवन्ति, विशेषतः यदि भवन्तः स्वस्य वातानुकूलकं चालयन्ति तथा च काचः शीतः भवति ।
खिडकीसघनीकरणं प्रभावितं कुर्वन्तः कारकाः
अनेकाः वस्तूनि भवतः गृहे खिडकीसघनीकरणस्य अधिका सम्भावनाम् अकुर्वन् । तापमानान्तरस्य महती भूमिका भवति । यदा बहिः अपेक्षया अन्तः बहु उष्णतरं भवति तदा भवतः खिडकयः शीताः भवन्ति, काचस्य उपरि आर्द्रता च निर्मीयते । भवतः गृहे आर्द्रता अपि महत्त्वपूर्णा अस्ति। यदि भवन्तः पाकं कुर्वन्ति, स्नानं कुर्वन्ति, श्वसन्ति वा तर्हि वायुना आर्द्रतां योजयन्ति । यदा अन्तः वायुः अति आर्द्रः भवति तदा भवन्तः खिडकीषु अधिकं सघनीकरणं लक्षयिष्यन्ति ।
अन्येषु कारकेषु अन्तर्भवन्ति : १.
उच्चार्द्रतायाः स्तरः पाककला, स्नानम् इत्यादिभ्यः दैनन्दिनक्रियाभ्यः
दुर्बलवायुप्रवाहः, यः आर्द्रवायुः अन्तः फसयति
अपर्याप्तं इन्सुलेशनं, शीतलवायुः भवतः खिडकयः शीतलं कर्तुं ददाति
काचस्य विरुद्धं उष्णवायुः फसयति इति खिडकी आवरणम्
भवन्तः शिशिरे अधिकं खिडकीसघनीकरणं द्रष्टुं शक्नुवन्ति यतोहि तापमानस्य अन्तरं अधिकं भवति । नूतनगृहेषु प्रायः प्रथमं अधिकं सघनीकरणं भवति यतोहि ते दृढतया निर्मिताः भवन्ति, आर्द्रतां च धारयन्ति । कालान्तरे यथा यथा भवतः गृहं 'शुष्कं भवति' तथा तथा भवतः सघनीकरणं न्यूनं दृश्यते ।
युक्तिः - यदि भवन्तः खिडकीषु बहु सघनीकरणं लक्षयन्ति तर्हि स्वगृहे आर्द्रतां पश्यन्तु। आरामाय, भवतः खिडकीनां रक्षणाय च ३०% तः ३५% पर्यन्तं स्थापयितुं प्रयतध्वम् ।
विभिन्नेषु विण्डोस्थानेषु सघनीकरणस्य कारणानि
खिडकीसघनीकरणं कुत्र भवति इति अवगत्य भवतः गृहे किं भवति इति ज्ञातुं भवतः सहायता भवति । भवन्तः द्रष्टुं शक्नुवन्ति मुख्यप्रकाराः विभजामः ।
विण्डोजस्य अन्तः सघनीकरणं तस्य कारणानि च
शीतमासेषु भवन्तः प्रायः खिडकीनां अन्तः सघनीकरणं लक्षयिष्यन्ति। एतत् तदा भवति यदा भवतः गृहात् उष्णः आर्द्रः वायुः शीतलकाचम् स्पृशति । वायुः शीघ्रं शीतलं भवति, तावत् आर्द्रतां धारयितुं न शक्नोति, अतः जलबिन्दवः दृश्यन्ते । अत्र केचन सामान्यकारणानि सन्ति- १.
पाकात्, स्नानात्, श्वसनात् अपि उच्चार्द्रता
वायुना आर्द्रतां कुर्वन्तः शीताः काचपृष्ठाः बिन्दुरूपेण परिणमन्ति
आर्द्रवायुः अन्तः फसयति इति दुर्बलवायुप्रवाहः
यदि भवान् नूतनगृहे निवसति तर्हि प्रथमं खिडकीनां अन्तः अधिकं सघनीकरणं द्रष्टुं शक्नोति । नवीननिर्माणं भवनसामग्रीभ्यः अतिरिक्तं आर्द्रतां फसयति। खाड़ीजालकाः अपि अधिकं सघनीकरणं प्राप्तुं शक्नुवन्ति यतः ते बहिः लसन्ति, वायुप्रवाहः न्यूनः भवति । भवन्तः पटानि उद्घाट्य वा वायुं चालयितुं व्यजनस्य उपयोगेन वा सहायतां कर्तुं शक्नुवन्ति ।
युक्तिः : खिडकीसघनीकरणं न्यूनीकर्तुं गृहस्य आर्द्रतां ३०% तः ३५% पर्यन्तं स्थापयितुं प्रयतध्वम्।
बहिः खिडकी सघनीकरणं व्याख्यातम्
बाह्यजालकसघनता प्रायः शीतलप्रभातेषु विशेषतः वसन्तऋतौ वा पतने वा दृश्यते । एतत् केवलं ओसः एव, यथा त्वं तृणेषु पश्यसि । बाह्यवायुस्य ओसबिन्दुतः काचः शीतलतरः भवति चेत् तस्य निर्माणं भवति । अत्र शीघ्रं पश्यन्तु यत् तस्य कारणं किम् अस्ति:
दशा | वर्णनम् |
|---|---|
ओसबिन्दुतः अधः काचस्य तापमानम् | वायुस्य ओसबिन्दुतः काचः शीतलतरः भवति । |
स्वच्छं रात्रौ आकाशम् | काचस्य तापः नष्टः भवति, अधिकं शीतलं भवति च । |
अद्यापि वायुः | न्यूनवायुः काचस्य समीपे आर्द्रता तिष्ठति इति अर्थः । |
उच्चार्द्रता | वायुना अधिका आर्द्रता ओसस्य सम्भावना अधिका भवति । |
आन्तरिकं तापं अन्तः स्थापयन्तु, अतः बहिः काचः शीतलतरः तिष्ठति। |
बाह्यजालकस्य सघनीकरणस्य चिन्ता न करणीयम् । इदं चिह्नं भवतः खिडकयः सम्यक् इन्सुलेटं कुर्वन्ति।
खिडकीफलकानां मध्ये संघननम्
यदि भवन्तः क. इत्यस्य फलकयोः मध्ये नीहारं जलं वा पश्यन्ति double- or triple-pane window , मुद्रा सम्भवतः विफलतां प्राप्तवती अस्ति। एतेन आर्द्रवायुः अन्तः फसति । कारणानि सन्ति- १.
वयः धारणं च मुद्रां भङ्गयन्
तापमानस्य परिवर्तनं भवति येन मुद्रायाः विस्तारः संकुचनं च भवति
कठोरः मौसमः अथवा दुर्बलस्थापनम्
यदा एतत् भवति तदा फलकस्य मध्ये विण्डो सघनीकरणस्य अर्थः अस्ति यत् विण्डो इदानीं सम्यक् कार्यं न करोति । समस्यां निवारयितुं भवद्भिः विण्डो प्रतिस्थापयितुं आवश्यकं भविष्यति ।
नोटः- यदि खिडकीयां धातुभागाः बहिः अन्तः शीतलं स्थानान्तरयन्ति तर्हि परिधिसघनीकरणं भवितुम् अर्हति । एतस्य अर्थः न भवति यत् भवतः खिडकी लीकं भवति, परन्तु तस्य अर्थः अस्ति यत् एतत् ऊर्जा-कुशलतां न्यूनम् अस्ति ।
खिडकी सघनीकरणस्य जोखिमाः समस्याः च
Damage To Windows And Home इति गृहस्य क्षतिः
भवन्तः मन्यन्ते यत् खिडकीषु नीहारः महती विषयः नास्ति। परन्तु खिडकीसघनीकरणं भवतः गृहं वास्तवमेव क्षतिं कर्तुं शक्नोति। यदा जलं खिडकीषु तिष्ठति तदा रङ्गस्य नाशं कृत्वा काष्ठं वक्रं कर्तुं शक्नोति । खिडकीचतुष्कोणं दुर्बलं अपि कर्तुं शक्नोति । कालान्तरे भवद्भिः मरम्मतार्थं बहु दातव्यं भवेत् । अत्र अधोलिखिते सारणीयां काश्चन सामान्यसमस्याः सन्ति ।
क्षतिः प्रकारः | वर्णनम् |
|---|---|
ढाल वृद्धि | ढालस्य, फफून्दस्य च वर्धनाय आर्द्रस्थानं करोति, यत् वायुगुणवत्तां स्वास्थ्यं च क्षतिं कर्तुं शक्नोति । |
संरचनात्मक क्षति | अत्यधिकं जलं खिडकीचतुष्कोणानां नमनं, सड़नं, दुर्बलीकरणं च कर्तुं शक्नोति, येन ते असुरक्षिताः भवन्ति । |
इन्सुलेशन अक्षमता | दर्शयति poor insulation , यस्य अर्थः अधिकानि बिलानि न्यूनानि च आरामः। |
विण्डोजस्य आयुः न्यूनीकृतः | जलं मुद्रां, फ्रेमं च क्षीणं कर्तुं शक्नोति, अतः भवतः आवश्यकता अस्ति नूतनानि खिडकानि शीघ्रम्। |
आर्द्रतायाः स्तरः वर्धितः | उच्चार्द्रता भवतः गृहस्य अन्यभागान् आर्द्रं कर्तुं शक्नोति, यथा रङ्गस्य छिलनं, नतकाष्ठं च । |
यदि भवन्तः खिडकीसघनीकरणात् जलक्षतिं निवारयितुं प्रवृत्ताः सन्ति तर्हि तस्य बहु व्ययः भवितुम् अर्हति । मरम्मतसेवाः प्रायः जलप्रकारस्य आधारेण प्रत्येकं वर्गफुटस्य कृते ३.५० तः ७.५० डॉलरपर्यन्तं शुल्कं गृह्णन्ति ।
फफूंदी, फफूंदी, तथा स्वास्थ्य विषय
यदा भवन्तः स्वजालकानाम् अन्तः जलं पश्यन्ति तदा तत्र ढालः, फफून्दः च वर्धयितुं शक्नुवन्ति । अत्र कथं भवति-
खिडकीसघनीकरणेन आर्द्रस्थानं भवति यत् ढालस्य, फफून्दस्य च वृद्धिं कर्तुं साहाय्यं करोति ।
उष्णः आर्द्रः वायुः शीतलजालकानाम् उपरि आघातं करोति, जलबिन्दवः च करोति ये अधः स्रवन्ति ।
सघनीकरणात् जलं ढालस्य निवासस्थानं उत्तमं ददाति ।
ढालः, फफून्दः च केवलं कुरूपः एव न भवति। ते भवन्तं रोगी कर्तुं शक्नुवन्ति। कासः भवति, नासिकास्रावः भवति, कण्ठवेदना वा भवति । एलर्जी अथवा दम्मायुक्तानां जनानां दाहः, नेत्रेषु कण्डूः, श्वसनस्य कष्टं वा भवितुम् अर्हति । केचन ढालाः विषाणि निर्मान्ति येन शिरोवेदना, उदरेण, श्रान्तता च भवति । यदि भवतः गृहे कस्यचित् रोगप्रतिरोधकशक्तिः दुर्बलः अस्ति तर्हि ढालः दुष्टसंक्रमणं जनयितुं शक्नोति । गृहं सुरक्षितं भवतु इति सदैव शीघ्रं ढालस्य शोधनं कुर्वन्तु।
यदा सघनीकरणस्य अर्थः बृहत्तरः समस्या भवति
न सर्वं खिडकीसघनीकरणं दुष्टं भवति। बहिः सघनीकरणं प्रायः सुष्ठु भवति तथा च भवतः खिडकयः सम्यक् इन्सुलेटं दर्शयति। परन्तु यदि भवन्तः काचफलकयोः मध्ये जलं पश्यन्ति तर्हि मुद्रा भग्नः भवति । पुरातनजालकाः किञ्चित्कालानन्तरं मुद्रां नष्टं कुर्वन्ति, भवद्भिः नूतनं खिडकं प्राप्तव्यम् । यदि भवान् एतत् उपेक्षते तर्हि भवान् अधिकं क्षतिं अधिकानि बिलानि च प्राप्तुं शक्नोति। फलकयोः मध्ये नीहारः अस्ति इति पश्यन्तु। भवतः विण्डो इत्यस्य समाधानस्य आवश्यकता अस्ति इति अर्थः ।
युक्तिः : प्रायः स्वस्य खिडकयोः सघनत्वं पश्यन्तु । समस्यानां शीघ्रं निवारणं धनस्य रक्षणं कर्तुं शक्नोति, भवतः परिवारं स्वस्थं च स्थापयितुं शक्नोति।
विण्डो सघनीकरणस्य प्रबन्धनं न्यूनीकरणं च

विण्डोजस्य अन्तः सघनीकरणं न्यूनीकरोति
भवन्तः स्वस्य खिडकयोः अन्तः सघनीकरणं निवारयितुं कार्याणि कर्तुं शक्नुवन्ति । मुख्यविचारः अस्ति यत् आर्द्रतां न्यूनीकर्तुं काचस्य उष्णतां च स्थापयितव्यम् । अत्र साहाय्यं कर्तुं केचन सुलभाः उपायाः सन्ति-
दिवा अन्धं वा पर्दां वा उद्घाटयन्तु। उष्णवायुः काचस्य स्पर्शं कृत्वा अतिशीततां निवारयितुं शक्नोति ।
स्वकक्षेषु वायुः चालयितुं छतस्य व्यजनस्य उपयोगं कुर्वन्तु। उत्तमः वायुप्रवाहः आर्द्रबिन्दवः शीघ्रं शोषयति ।
पाकशालायां स्नानगृहे च यदा भवन्तः पाकं कुर्वन्ति वा स्नानं कुर्वन्ति तदा निष्कासनव्यजनं प्रज्वालयन्तु। एते व्यजनाः बहिः आर्द्रवायुः प्रेषयन्ति ।
बहु आर्द्रतायुक्तेषु कक्षेषु आर्द्रीकरणकक्षं स्थापयन्तु। एतत् साधनं वायुतः अतिरिक्तं जलं बहिः निष्कास्य सघनीकरणं निवारयितुं साहाय्यं करोति ।
अन्तः वस्त्राणि न शोषयन्तु अथवा अग्निदारुः अन्तः न स्थापयन्तु इति प्रयतध्वम्। उभयम् अपि वायुना जलं योजयति।
गृहस्य आर्द्रता ३०% तः ३५% पर्यन्तं भवतु । आर्द्रतायाः जाँचार्थं भवन्तः आर्द्रतामापकस्य उपयोगं कर्तुं शक्नुवन्ति ।
यदि अधिकं कर्तुम् इच्छति तर्हि प्राप्तुं शक्नोति उत्तमाः खिडकयः . द्विफलकयुक्तानि त्रिफलकयुक्तानि वा खिडकयः अन्तः काचम् उष्णतरं कुर्वन्ति । निम्न-ई-लेपनं, आर्गन-अथवा क्रिप्टोन्-इत्यादीनां विशेषवायुः च अपि सहायकं भवति । उष्णधारा-अन्तरालकाः, तापविच्छेदयुक्ताः च फ्रेमाः भवतः खिडकीषु शीतलबिन्दवः स्थगयन्ति ।
युक्तिः - यदि भवतः समीपे बलात् वायुभट्टी अस्ति तर्हि भवतः गृहे ताजावायुप्रवेशः भवति इति सुनिश्चितं कुर्वन्तु। एतेन वायुस्य सन्तुलनं भवति, आर्द्रता च स्थिरं भवति ।
बहिः सघनीकरणस्य विषये किं कर्तव्यम्
यदि भवन्तः स्वजालकानाम् बहिः सघनीकरणं पश्यन्ति तर्हि चिन्ता न कुर्वन्तु। इदं केवलं ओसः, यथा त्वं प्रातः तृणेषु पश्यसि । भवतः खिडकयः अन्तः तापं धारयन्ति इति अर्थः । परन्तु यदि भवान् बहिः न्यूनं सघनीकरणं इच्छति तर्हि एतानि वस्तूनि प्रयतितुं शक्नोति।
स्वस्य आर्द्रकस्य सेटिंग्स् परिवर्तयन्तु येन भवन्तः वायुना अधिकं जलं न योजयन्ति।
भवतः खिडकीनां समीपे वायुः चालयितुं छतस्य अथवा पोर्टेबलव्यजनस्य उपयोगं कुर्वन्तु ।
पाकशालासु स्नानगृहेषु च बहिः आर्द्रवायुः प्रेषयितुं निष्कासनव्यजनं प्रज्वलयन्तु।
वनस्पतयः अन्ये वा वस्तूनि ये आर्द्रतां जनयन्ति तेषां खिडकीभ्यः दूरं स्थापयन्तु ।
खिडकीसमीपे गुल्मान् वृक्षान् वा छित्त्वा नालिकां स्वच्छं कुर्वन्तु। एतेन वायुः गच्छति, क्षेत्रं शुष्कं भवति ।
जलं स्खलितुं साहाय्यं कर्तुं भवन्तः स्वस्य खिडकीनां बहिः जलविरोधकं स्थापयितुं शक्नुवन्ति ।
अधिकांशतः सूर्यं ओसं शुष्कं कर्तुं शक्नुथ । यावत् जलं दीर्घकालं यावत् न तिष्ठति तावत् भवता किमपि कर्तुं आवश्यकता नास्ति।
फलकयोः मध्ये सघनीकरणं निश्चयः
खिडकीफलकानां मध्ये सघनीकरणस्य अर्थः भवति यत् मुद्रा भग्नः अस्ति । एतादृशः सघनीकरणं दर्शयति यत् खिडकी सम्यक् कार्यं न करोति । अत्र भवतः विकल्पाः सन्ति- १.
समाधानं | प्रभावशीलता |
|---|---|
Dehumidifier इत्यस्य उपयोगं कुर्वन्तु | आर्द्रतां न्यूनीकर्तुं साहाय्यं करोति परन्तु मुद्रां न निश्चयति। |
स्वगृहे वायुप्रवाहं सुदृढं कुर्वन्तु | नीहारं न्यूनीकरोति, अधिकं सघनीकरणं मन्दं करोति परन्तु मुद्रां न स्थापयति। |
खिडकीचतुष्कोणस्य परितः अन्तरालाः सील कुर्वन्तु | अधिकं आर्द्रतायाः आगमनं निवारयति परन्तु अन्तः सघनीकरणं न निश्चयति। |
खिडकी कोहराविहीनं भवतु | किञ्चित्कालं यावत् द्रष्टुं सुलभं करोति परन्तु इन्सुलेशनं पुनः न आनयति। |
इन्सुलेटेड ग्लास यूनिट् (IGU) प्रतिस्थापयन्तु | सर्वोत्तमः दीर्घकालीनः निश्चयः, ऊर्जाबचनां स्पष्टकाचः च पुनः आनयति। |
खिडकीकाचव्यावसायिकस्य परामर्शं कुर्वन्तु | भवतः कृते उत्तमं सस्तां च निराकरणं अन्वेष्टुं विशेषज्ञपरामर्शं ददाति। |
यदि भवान् समस्यां हिताय निवारयितुम् इच्छति तर्हि इन्सुलेटेड् ग्लास यूनिट् अथवा सम्पूर्णं खिडकं प्रतिस्थापयितुं आवश्यकम् । एतेन भवतः विण्डो ऊर्जायाः रक्षणं करिष्यति, पुनः स्पष्टं दृश्यते च ।
खिडकी-सघनीकरणस्य ऋतु-युक्तयः
ऋतुषु परिवर्तनं भवति यत् भवन्तः खिडकीषु कियत् सघनीकरणं पश्यन्ति। भवन्तः शिशिरे अधिकं सघनीकरणं द्रष्टुं शक्नुवन्ति यतोहि अन्तः उष्णं बहिः च शीतं भवति । ग्रीष्मकाले भवन्तः स्वजालकानाम् बहिः ओसः द्रष्टुं शक्नुवन्ति । अत्र भवन्तः वर्षभरि किं कर्तुं शक्नुवन्ति:
ऋतुकाले मौसमपरिवर्तनेन भवन्तः कियत्वारं खिडकीसघनीकरणं पश्यन्ति इति प्रभावितं कुर्वन्ति । शिशिरे बहिः शीतलवायुः अन्तः काचः शीतलं करोति । अनेन आर्द्रता न्यूना अपि अधिकं सघनीकरणं भवति । ग्रीष्मकाले बहिः सघनीकरणं अधिकं भवति यतोहि वायुः उष्णः आर्द्रः च भवति ।
सघनीकरणं न्यूनीकर्तुं वर्षभरि भवतः खिडकयः सुन्दराणि स्थापयितुं एतानि पदानि प्रयतध्वम्:
आर्द्रतामापकेन आन्तरिकस्य आर्द्रतायाः जाँचं कुर्वन्तु। ३०% तः ५०% पर्यन्तं स्थापयन्तु ।
पाकशालासु स्नानगृहेषु च आर्द्रवायुः निवृत्त्यर्थं निष्कासनव्यजनानाम् उपयोगं कुर्वन्तु।
विशेषतः पाकं कृत्वा स्नानं वा कृत्वा वायुं चालयितुं खिडकयः उद्घाटयन्तु अथवा व्यजनस्य उपयोगं कुर्वन्तु।
मसौदां निवारयितुं मौसमविच्छेदनेन वा गन्धकेन वा स्वस्य खिडकीनां सीलं कृत्वा इन्सुलेटं कुर्वन्तु।
गृहवनस्पतयः खिडकीभ्यः दूरं गत्वा काचस्य समीपे आर्द्रतां न्यूनीकरोतु।
दिवा खिडकी आवरणं उद्घाटितं कुर्वन्तु, रात्रौ व्यजनस्य उपयोगं कृत्वा उष्णवायुः चालयन्तु।
एतानि युक्तीनि प्रयत्नानन्तरं यदि भवन्तः अद्यापि सघनीकरणं पश्यन्ति तर्हि आर्द्रीकरणं निष्कासयन्तु।
यदि भवन्तः सघनीकरणं पश्यन्ति यत् न गमिष्यति, अथवा फलकयोः मध्ये जलं पश्यन्ति तर्हि भवन्तः प्रों आह्वयितुं प्रवृत्ताः भवेयुः । लाभ ऊर्जा-बचत-जालकाः सघनीकरणं निवारयितुं बिलेषु धनस्य रक्षणाय च सहायकाः भवितुम् अर्हन्ति ।
कदा व्यावसायिकसहायतां प्राप्तुं वा Windows उन्नयनं कर्तव्यम्
चिह्नानि भवतः खिडकीमरम्मतस्य अथवा प्रतिस्थापनस्य आवश्यकता अस्ति
कदा प्रो-इत्येतत् आह्वयितव्यं वा नूतनानि विण्डो-आणि प्राप्तुं वा भवन्तः न जानन्ति स्यात् । केचन चिह्नानि स्पष्टं कुर्वन्ति। यदि भवन्तः काचफलकयोः मध्ये नीहारं जलं वा पश्यन्ति तर्हि मुद्रा भग्नं भवति । एतेन आर्द्रता अन्तः प्रविशति, भवतः खिडकी शीतलवायुः अवरुद्धुं न शक्नोति । भवन्तः भवतः खिडकीसमीपे ढालः, फफून्दः वा अपि द्रष्टुं शक्नुवन्ति । एतत् भवतः स्वास्थ्याय दुष्टं भवति, शीघ्रं कार्यवाही आवश्यकी अस्ति। कदाचित्, सघनीकरणेन रङ्गस्य छिलका भवति अथवा खिडकीचतुष्कोणस्य क्षतिः भवति । यदि भवन्तः एतानि वस्तूनि लक्षयन्ति तर्हि शीघ्रं कार्यं कुर्वन्तु।
समस्याः ज्ञातुं भवतः सहायार्थं अत्र एकं सारणी अस्ति:
चेतावनी चिह्न | वर्णनम् |
|---|---|
नीहारयुक्ताः खिडकयः | भग्नमुद्राभ्यः फलकयोः मध्ये सघनीकरणं अटत् । |
सुसंगतं सघनीकरणम् | फलकयोः मध्ये नीहारः यः न गमिष्यति तस्य अर्थः अस्ति यत् खिडकी दुर्बलम् अस्ति। |
इन्सुलेशनं न्यूनीकृतम् | आर्द्रजालकाः अन्तः अपि तापं स्थापयितुं न शक्नुवन्ति। |
ऊर्जायाः अधिकानि बिलानि | दुर्गन्धयुक्तेन इन्सुलेशनेन तापनस्य शीतलनस्य च मूल्यं अधिकं भवति । |
यदि भवन्तः शिरोवेदनाम् अनुभवन्ति वा खिडकीसमीपे श्रान्ताः भवन्ति तर्हि कार्बनमोनोआक्साइड् इति पश्यन्तु । एतत् बहुधा न भवति किन्तु अतीव गम्भीरम् अस्ति । यदि भवान् मन्यते यत् एतत् भवति तर्हि सर्वदा प्रों आह्वयन्तु।
युक्तिः - यदि भवन्तः फलकयोः मध्ये जलं पश्यन्ति तर्हि भवन्तः मरम्मतं वा नूतनं खिडकं वा आवश्यकम्। प्रतीक्षया विषयाः दुर्गताः भवितुम् अर्हन्ति।
ऊर्जा-कुशलं विण्डोजं चिन्वन्
नूतनानि खिडकानि चिन्वितुं कठिनं प्रतीयते, परन्तु भवतः विकल्पाः सन्ति । ऊर्जा-कुशल-जालकाः भवतः गृहं आरामदायकं कुर्वन्ति तथा च सघनीकरणं निवारयितुं साहाय्यं कुर्वन्ति। अन्वेष्यताम् double or triple panes , Low-E coatings, and insulated frames. कठिनमुद्राः, आर्गनवत् गैसपूरणं च इन्सुलेशनं श्रेष्ठं करोति । आधुनिकाः अन्तरालाः किनारेषु सघनीकरणं स्थगयन्ति ।
अत्र किं अन्वेष्टव्यम् इति ।
गुणः | किं करोति | सघनीकरणे कथं सहायकं भवति |
|---|---|---|
बहु फलकम् | अधिकस्तरस्य अर्थः उत्तमं इन्सुलेशनम् | सघनीकरणस्य सम्भावना न्यूना |
कम-ई लेपन | तापं पराबैंगनीकिरणं च दूरं उच्छ्रयति | काचस्य तापमानं स्थिरं करोति |
इन्सुलेटेड फ्रेम्स | तापस्य बहिः लीकं रोधयति | काचस्य उपरि शीतलबिन्दवः न्यूनाः |
तंग सील | वायुः लीकं न भवति इति अवरुद्धं करोति | आर्द्रतां बहिः स्थापयति |
गैस पूरयति | फलकयोः मध्ये इन्सुलेशनं दृढतरं करोति | सघनीकरणस्य जोखिमं न्यूनीकरोति |
आधुनिक स्पेसर | काचस्य किनारेषु तापस्य गतिं निवारयति | धारसघनीकरणं निवारयति |
ऊर्जा-कुशल-जालकाः अन्तः तापमानं स्थिरं कुर्वन्ति, मसौदां च स्थगयन्ति । तेषां U-कारकाः न्यूनाः सन्ति, अतः ते उत्तमं इन्सुलेटं कुर्वन्ति । भवन्तः न्यूनं सघनीकरणं पश्यन्ति, अधिकं सहजतां च अनुभविष्यन्ति।
भवन्तः अपि धनं पुनः प्राप्नुयुः। ऊर्जा-कुशल-जालकानाम् कृते खिडकी-व्ययस्य ३०% ($६०० पर्यन्तं) यावत् कर-क्रेडिट् ददाति सर्वकारः । भवतः खिडकयः ENERGY STAR Most Efficient नियमानाम् अनुरूपाः भवितुमर्हन्ति तथा च 1 जनवरी, 2023, 31 दिसम्बर, 2025 मध्ये स्थापिताः भवेयुः।
नोटः- समीचीनजालकानि चित्वा धनस्य रक्षणं भवति, भवतः गृहं उष्णं भवति, सघनीकरणसमस्यानां निवारणे च सहायकं भवति ।
यदि भवान् तत्क्षणमेव सघनीकरणस्य निवारणं करोति तर्हि भवान् स्वस्य खिडकीनां नीहारं निवारयितुं शक्नोति तथा च स्वगृहं सुरक्षितं स्थापयितुं शक्नोति। अत्र केचन सुलभाः कार्याणि भवन्तः कर्तुं शक्नुवन्ति।
अन्तः आर्द्रतां न्यूनीकर्तुं साहाय्यं कर्तुं ताजा वायुः प्रविशतु।
यदि भवतः आर्द्रता अधिका भवति तर्हि आर्द्रीकरणस्य उपयोगं कुर्वन्तु।
लघुकार्यं कुर्वन्तु, यथा निष्कासनव्यजनं प्रज्वलितुं, अन्तः वस्त्राणि न शोषयितुं च।
स्वगृहे आर्द्रतां बहुधा पश्यन्तु। एतेन ढालः दूरं भवति तथा च भवतः खिडकयः सुस्थितौ भवन्ति । यदि भवन्तः ध्यानं दत्त्वा समस्याः पूर्वमेव निवारयन्ति तर्हि भवतः गृहं सर्वेषां कृते आरामदायकं भविष्यति।
FAQ
किमर्थं मम खिडकयः शिशिरे अधिकं नीहारं कुर्वन्ति ?
भवन्तः शिशिरे अधिकं सघनीकरणं पश्यन्ति यतोहि उष्णः आन्तरिकवायुः शीतलजालककाचस्य उपरि आघातं करोति। वायुः शीतलं भवति, तावत् आर्द्रतां धारयितुं न शक्नोति। काचस्य उपरि जलबिन्दवः निर्मीयन्ते ।
किं खिडकीसघनीकरणं मम स्वास्थ्याय भयङ्करं भवति ?
सघनीकरणं स्वयं हानिकारकं न भवति। यदि भवन्तः तत् उपविष्टुं ददति तर्हि ढालः, फफून्दः च वर्धयितुं शक्नोति। एतेषां श्वसनस्य समस्याः भवितुम् अर्हन्ति, विशेषतः यदि भवतः एलर्जी अथवा दम्मा अस्ति ।
कथं शीघ्रं मम गृहे आर्द्रतां न्यूनीकर्तुं शक्नोमि ?
एतानि पदानि प्रयतस्व : १.
पाकशालायां स्नानगृहे च निष्कासनव्यजनं चालयन्तु।
कतिपयनिमेषान् यावत् खिडकयः उद्घाटयन्तु।
आर्द्रताविहीनकस्य उपयोगं कुर्वन्तु।
युक्तिः - गृहस्य आर्द्रता ३०% तः ३५% पर्यन्तं स्थापयन्तु ।
किं मया मम खिडकीभ्यः बहिः सघनीकरणस्य चिन्ता कर्तव्या ?
चिन्तायाः आवश्यकता नास्ति! बहिः सघनीकरणं केवलं ओसः एव भवति। भवतः खिडकयः सम्यक् इन्सुलेशनं कुर्वन्ति इति अर्थः। सूर्यः तत् शोषयिष्यति।
खिडकीफलकानां मध्ये सघनीकरणस्य किं अर्थः ?
फलकयोः मध्ये सघनीकरणस्य अर्थः अस्ति यत् खिडकीमुद्रा विफलः अभवत् । आर्द्रता अन्तः प्राप्तवती। तत् समाधातुं भवद्भिः इन्सुलेटेड् ग्लास यूनिट् अथवा सम्पूर्णं खिडकं प्रतिस्थापयितुं आवश्यकं भविष्यति।