ڕواڵەتی دەرەکی
دەرگایەک کە هاوشێوەی دەرگای ئێستا بێت، کەمتر پرسێکی پلاندانان وروژێنێت لە چاو گۆڕانکارییەکی دیار لە قەبارە، شێواز، شوێن یان چارەسەرکردنی ڕووبەردا.

لە زۆربەی پڕۆژە ڕاستەوخۆکانی خانووبەرەی بەریتانیادا، دەرگای دوولایەنە پێویستیان بە مۆڵەتی پلاندانان نییە کاتێک دەرگای دەرەکی هاوشێوە دەگۆڕن یان دەیخەنە ناوەوە و هیچ سنووردارکردنێکی بیناسازیی لیستی، ناوچەی پاراستن، مادەی ٤، بارودۆخی پلاندانان یان تایبەت بە تەخت جێبەجێ ناکرێ. مۆڵەتی پلاندانان هێشتا جیاوازە لە ڕێساکانی بیناسازی، بۆیە پێش داواکردن هەردوو ڕێگاکە پشتڕاست بکەرەوە.

بەگشتی، مۆڵەتی پلاندانان پێویست نییە بۆ گۆڕین یان دانانی دەرگای دوولایەنە لە ماڵێکی بەریتانیادا کاتێک کارەکە لە ڕووکەشدا هاوشێوە بێت و هیچ سنووردارکردنێکی ناوخۆیی یان میرات جێبەجێ نەکرێت، بەڵام وەڵامی سەلامەت پەیوەستە بە نەتەوە و جۆری موڵک و یاساکانی دەسەڵاتی پلاندانانی ناوخۆیی.
بۆ خانووەکانی ئینگلتەرا، ئەو... ڕێنماییەکانی پۆرتاڵی پلاندانان سەبارەت بە دەرگا و پەنجەرە دەڵێت، بەزۆری مۆڵەتی پلاندانان پێویست نییە بۆ چاککردنەوە، چاککردنەوە، باشترکردنی بچووک، یان دانانی پەنجەرە و دەرگای نوێ بە شێوەی هاوشێوە، بە مەرجێک و سنووردارکردنی ناوخۆیی.
لە وێڵز، ڕێنماییەکانی حکومەتی وێڵز سەبارەت بە دەرگا و پەنجەرە وەڵامێکی فراوانی هاوشێوە دەداتەوە بۆ چاککردنەوە، دانان یان گۆڕینی دەرگا و پەنجەرە، لە هەمان کاتدا هێشتا هۆشداری دەدات لەوەی کە بینا لیستیکراوەکان، ناوچە پاراستنەکان و ناوچە دیاریکراوەکانی تر پێویستیان بە پشکنین هەیە لەگەڵ دەسەڵاتی پلاندانانی ناوخۆیی.
ئەمە تێڕوانینێکی گشتی پلاندانانە نەک ئامۆژگاری یاسایی. ڕەنگە ئەنجومەن، ڕاوێژکاری پلاندانان یان پسپۆڕی کۆنترۆڵکردنی بینا پێویست بکات پێش دەستپێکردنی کارەکان پێداچوونەوە بە ناونیشان، جۆری موڵک، مۆڵەتەکانی پێشوو، وێنەکێشان و مەودای دانانەکەتدا بکات.
دەرگای دوو قات زیاتر پێویستیان بە مۆڵەتی پلاندانان یان ڕەزامەندی دەبێت کاتێک موڵکەکە لە لیستەکەدا بێت، لە پاراستن یان ناوچەیەکی دیاریکراوی تر، کاریگەری ئاراستەی مادەی ٤ یان بارودۆخی پلاندانان، فلاتێک، یان کاتێک کارەکە کردنەوەی یان درێژکردنەوەی جیاوازی ماددی دروست دەکات.

| دۆخ | بۆچی پێویستی بە پشکنینی زیادە هەیە | هەنگاوی داهاتوو پراکتیکی |
|---|---|---|
| بینای لیستی کراو | دۆخی میرات دەتوانێت پێویستی بە ڕەزامەندی هەبێت تەنانەت لەو شوێنانەی کە خانووە ئاساییەکان پێویستیان بە مۆڵەتی پلاندانان نەبێت. | پێش داواکردن یان گۆڕینی کردنەوەی، پرسیار لە دەسەڵاتی پلاندانانی ناوخۆیی بکە. |
| ناوچەی پاراستن یان ناوچەیەکی تری دیاریکراو | ڕەنگە ڕواڵەتی دەرەکی و سنووردارکردنی ناوخۆیی لە نزیکەوە کۆنترۆڵ بکرێت. | ناونیشانەکە بە بەراورد بە نەخشەی پلاندانانی ناوخۆیی و ڕێنماییەکانی ئەنجومەن بپشکنە. |
| مادەی چوارەم ئاراستە یان مەرجی پلاندانان | دەتوانرێت مافە ڕێگەپێدراوەکانی گەشەپێدان بۆ موڵک یان ناوچەی تایبەت سنووردار بکرێت یان لاببرێت. | داوای ئامۆژگاری نووسراو لە دەسەڵاتی پلاندانانی ناوخۆیی بکە ئەگەر پۆستەکە ڕوون نەبوو. |
| موڵکی فلات، مایزۆنێت یان بەکرێدان | ڕێنمایی گەشەپێدانی ڕێگەپێدراو لەلایەن خاوەن ماڵەوە یەکسانیەکی سادە نییە بۆ هەموو جۆرە موڵکێک، و مەرجەکانی بەکرێدان لەوانەیە سنووردارکردنی تایبەت زیاد بکەن. | یاساکانی پلاندانان، مەرجەکانی بەکرێدان و پێداویستییەکانی خاوەن ئازاد یان بریکاری بەڕێوەبردن بپشکنە. |
| کردنەوەی نوێ یان گەورەکراو | کرانەوەیەکی پێکهاتەیی گەورەتر یان گۆڕانکارییەکی دیار دەتوانێت پرسیاری پلاندانان، پێکهاتەیی و ڕێساکانی بیناسازی بوروژێنێت. | پشتڕاستی بکەرەوە کە ئایا کارەکە گۆڕانکارییە، بەشێکە لە درێژکراوە، یان گۆڕانکارییەکە کە پێویستی بە ڕەزامەندی فەرمی هەیە. |
مافە ڕێگەپێدراوەکانی گەشەپێدان ئەرکەکان بەپێی ڕێژیمەکانی تری ڕەزامەندی لانابەن. ئەگەر پڕۆژەکەت دەستی لە پێکهاتە، دەربازبوون لە ئاگر، دەستگەیشتن، ئەدای گەرمی یان هەواگۆڕکێ، ئەوانە وەک پشکنینی جیاواز مامەڵەیان لەگەڵ بکە.
بەریتانیا یەک یاسای پلاندانان بۆ هەموو ماڵێک بەکارناهێنێت: ئینگلتەرا، وێڵز، سکۆتلەندا و ئێرلەندای باکوور هەریەکەیان ڕێنمایی و پشکنینی دەسەڵاتی ناوخۆیی خۆیان هەیە، بۆیە لێرەدا ئینگلتەرا وەک نموونەی ورد بەکاربهێنە و بە جیا مامەڵە لەگەڵ نەتەوەکانی دیکەدا بکەن.
| نەتەوە بۆ دەستپێکردن لە | وەڵامی پلاندانانی | چیەوە بۆ پشکنین لە داهاتوودا |
|---|---|---|
| ئینگلتەرا | بۆ خانووەکان، گۆڕینی هاوشێوەی دەرگاکان یان دانانی دەرگاکان بەزۆری پلاندانان بۆ کاری مۆڵەتدان نییە مەگەر سنووردارکردنەکان جێبەجێ نەکرێن. | دۆخی ڕیزبەندی، شوێنە دیاریکراوەکان، ئاراستەکانی مادەی ٤، مەرجەکانی پلاندانان و ئایا کارەکە کرانەوەکە دەگۆڕێت یان بەشێکە لە پڕۆژەیەکی گەورەتر بپشکنە. |
| وێڵز | چاککردنەوە، دانان یان گۆڕینی دەرگا و پەنجەرە بە شێوەیەکی ئاسایی پلاندانان نییە بۆ مۆڵەتدان. | لە دەسەڵاتی پلاندانانی ناوخۆیی بزانە بۆ بینا لیستکراوەکان، ناوچەی پاراستن و شوێنە دیاریکراوەکانی تر. |
| سکۆتلەندا | بۆ موڵکێکی سکۆتلەندی پشت بە ڕێنماییەکانی ئینگلتەرا یان وێڵز مەبەستە. | بۆ ئامۆژگاری تایبەت بە موڵک و ماڵی دەسەڵاتی ناوخۆیی سکۆتلەندی پەیوەندیدار یان پیشەیی پلاندانان بەکاربهێنە. |
| ئێرلەندای باکوور | بۆ موڵکێکی ئێرلەندای باکوور پشت بە ڕێنماییەکانی ئینگلتەرا یان وێڵز مەبەستە. | پێش گۆڕینی کردنەوەی ڕێگای پلاندانانی ئێرلەندای باکوور و ڕێنماییەکانی دەسەڵاتی ناوخۆیی بپشکنە. |
ئەنجامی گەڕان لە سەرانسەری بەریتانیا دەتوانێت جیاوازییە ناوخۆییە گرنگەکان بشارێتەوە. هەمیشە یاساکە لەگەڵ شوێنی موڵکەکەدا بگونجێنە، نەک تەنها لەگەڵ جۆری دەرگاکە.
مۆڵەتی پلاندانان و ڕێساکانی بیناسازی بڕیاری جیاوازن: تەنانەت ئەگەر مۆڵەتی پلاندانان پێویست نەبێت، گۆڕینی شووشە و دەرگاکانی دەرەوە ڕەنگە هێشتا پێویستیان بە جێبەجێکردنی ڕێساکانی بیناسازی هەبێت بۆ ئەدای وزە، شووشەی سەلامەتی، هەواگۆڕکێ، دەربازبوون لە ئاگر، چوونە ژوورەوە و بڕوانامەدان.
ەکە ڕێنماییەکانی ڕێساکانی بیناسازی پۆرتاڵی پلاندانان بۆ دەرگا و پەنجەرە دەڵێت کە شووشەی گۆڕینی لە 1ی نیسانی 2002ەوە لەلایەن ڕێساکانی بیناسازییەوە دەگرێتەوە و پەنجەرە و دەرگاکانی دەرەوە وەکو ئامێری کۆنترۆڵکراو مامەڵەی لەگەڵ دەکات.
پێش داواکردنی دەرگای دوولایەنەی ئەلەمنیۆم، دۆخی موڵکەکە، سنووردارکردنی ناوخۆیی، پشتڕاست بکەرەوە کە ئایا کارەکە کردنەوەی دەگۆڕێت، کێ مامەڵە لەگەڵ پەسەندکردنی ڕێساکانی بیناسازی دەکات، و ئایا ئاستێکی هەڵبژێردراو، شووشە و ڕێکخستن لەگەڵ پێداویستییەکانی بەرکەوتن و چوونە ژوورەوەدا دەگونجێت.
هەڵبژاردنی دیزاین کە زۆرترین ئەگەری کاریگەری لەسەر مۆڵەت یان پابەندبوون هەیە بریتین لە دەرکەوتنی دەرەوە، شوێنی کردنەوەی، تایبەتمەندی لای نهۆمی سەرەوە، ئاستی ئاست، بەرکەوتنی کەشوهەوا، ئاوەڕۆ، جۆری جام و ڕێکخستنی ڕەقەکاڵا یان ڕێڕەو؛ بژاردەکانی بەرهەم دەبێ لەگەڵ پڕۆژەکەدا هاوتا بکرێن نەک گریمانە بکرێت کە لەگەڵ پڕۆژەکەدا بگونجێت.
دەرگایەک کە هاوشێوەی دەرگای ئێستا بێت، کەمتر پرسێکی پلاندانان وروژێنێت لە چاو گۆڕانکارییەکی دیار لە قەبارە، شێواز، شوێن یان چارەسەرکردنی ڕووبەردا.
ڕەنگە پانێڵە گەورەکانی جامدار پێویستیان بە پێداچوونەوەی ورد هەبێت بۆ جامکردنی سەلامەتی، کارایی گەرمی و پێداویستییەکانی هەواگۆڕکێ.
ئاستێکی نزم دەتوانێت یارمەتی ئامانجەکانی دەستڕاگەیشتن بدات، بەڵام هێشتا دەبێت لەگەڵ بەرکەوتنی کەشوهەوا، ئاوەڕۆ و پێداویستییەکانی کۆنترۆڵکردنی بینادا لەبەرچاو بگیرێت.
ڕێکخستنی پانێڵ، تاودانی ناوەوە یان دەرەوە، هەڵبژاردنی ڕێڕەو، هەڵبژاردنی ڕەقەکاڵا و تەواوکردن دەبێت لەگەڵ کردنەوەیەکەدا بگونجێت، نەک تەنها لە وێنەی کەتەلۆگەوە هەڵبژێردرێت.
سەلامەتترین ڕێگا ئەوەیە کە پلاندانان، ڕێساکانی بیناسازی و تایبەتمەندی بەرهەم وەک سێ پشکنینی جیاواز مامەڵەی لەگەڵ بکەیت، پاشان پێش دەستپێکردنی کارەکان، پشتڕاستکردنەوەی نووسراو لە دەسەڵاتی ناوخۆیی، دامەزرێنەر یان ڕێڕەوی کۆنترۆڵکردنی بیناسازییەوە بهێڵیتەوە.
بۆ زۆرێک لە خاوەن ماڵەکانی بەریتانیا، وەڵامی سادە دڵنیاکەرەوەیە: دەرگای دوولایەنە زۆرجار پێویستیان بە مۆڵەتی پلاندانان نییە کاتێک کە گۆڕینی دەرگا یان پەنجەرەی هاوشێوەن و هیچ سنووردارکردنێکی ناوخۆیی جێبەجێ ناکرێ. وشەی گرنگ 'زۆرجار.' بینایەکی لیستی، ناوچەی پاراستن، فلات، ئاراستەی مادەی ٤، بارودۆخی پلاندانان، کردنەوەی پێکهاتەیی نوێ یان درێژکردنەوە دەتوانێت وەڵامەکە بگۆڕێت.
پێش ئەوەی داواکاری بکەیت، دۆخی موڵک و ڕێڕەوی پلاندانان، ڕێگای ڕێساکانی بیناسازی و ڕێکخستنی دەرگاکە پشتڕاست بکەرەوە. ئەو ڕیزبەندییە مەترسی هەڵبژاردنی دەرگاکان کەمدەکاتەوە کە لەگەڵ ژوورەکەدا بگونجێت بەڵام لەگەڵ ڕێڕەوی پەسەندکردندا ناگونجێت.
ئەم پرسیارە بەردەوامانە وەڵامی ئەو کەیسە باوانەی کە خاوەن ماڵەکان دوای بڕیاری سەرەکی مۆڵەت پرسیاریان لێدەکەن وەڵام دەدەنەوە، لەوانە گۆڕینی هاوشێوەی هاوشێوە، بینا لیستبراوەکان، کردنەوەی نوێ، فلات، ئاستەکان و پشکنینی پاشگەزبوونەوە.
بەزۆری بۆ خانوویەکی ئاسایی لە ئینگلتەرا نییە کاتێک گۆڕینی لە ڕووکەشدا هاوشێوە بێت و هیچ سنووردارکردنێک جێبەجێ نەکرێت، بەڵام گۆڕینی شووشە و دەرگای دەرەوە ڕەنگە هێشتا پێویستیان بە پابەندبوون بە ڕێساکانی بیناسازی هەبێت.
لەوانەیە، بەڵام وا مەزانە ڕێنماییە ئاساییەکانی گەشەپێدانی ڕێگەپێدراو جێبەجێ بکرێت. پێش داواکردن لە دەسەڵاتی پلاندانانی ناوخۆیی بپشکنە چونکە بیناکانی لیستکراو و شوێنە دیاریکراوەکان دەتوانن پێویستیان بە ڕەزامەندی زیادە هەبێت.
دەتوانێت. کردنەوەی نوێ یان گەورەکراو لەوانەیە کاریگەری لەسەر دەرکەوتنی دەرەکی، پێکهاتە و ڕێساکانی بیناسازی هەبێت، بۆیە پشتڕاستی بکەرەوە کە ئایا مۆڵەتی پلاندانان، ڕەزامەندی کۆنترۆڵکردنی بیناسازی یان هەردووکی پێویستە.
گۆڕینی شووشە و دەرگای دەرەوە ئامێری کۆنترۆڵکراون، بۆیە ڕێساکانی بیناسازی دەتوانرێت جێبەجێ بکرێت تەنانەت کاتێک مۆڵەتی پلاندانان پێویست نەبێت.
دەتوانن وا بن. ڕەنگە فلات، مایزۆنێت و خانووی بەکرێگیراو هەمان ڕێگای سادەی خاوەن ماڵەکان پەیڕەو نەکەن، هەروەها ڕەنگە ڕەزامەندی بەکرێدانی تایبەت یان خاوەن ئازادەکان پێویست بێت.
ڕەنگە ئاستێکی نزم وەک هەڵبژاردەی دیزاین بەردەست بێت، بەڵام پێویستە پێش ئەوەی دیاری بکرێت لە بەرامبەر پێداویستییەکانی چوونە ژوورەوە، بەرکەوتنی کەشوهەوا، ئاوەڕۆ و ڕێساکانی بیناسازی پشکنین بکرێت.
بە زووترین کات پەیوەندی بە دەسەڵاتی پلاندانانی ناوخۆیی یان ڕێڕەوی کۆنترۆڵکردنی بیناوە بکەن. هەنگاوی داهاتووی دروست بەندە بە موڵکەکە، کارە تەواوکراوەکان و ئایا ڕەزامەندی پلاندانان، بەڵگەی ڕێساکانی بیناسازی یان هەردووکی نەماوە.